Natsume Soseki’nin Küçükbey adlı romanı, ailesiyle kurduğu mesafeli ilişkinin ardından taşrada bir okulda matematik öğretmeni olarak çalışmaya başlayan genç bir adamın hikâyesini anlatıyor. Dürüstlüğe büyük önem veren Küçükbey, yeni görev yerinde hem öğrencilerin şakalarıyla hem de öğretmenler arasındaki çekişmelerle karşılaşıyor.

Küçükbey’in doğrudan ve açık sözlü kişiliği, çevresindeki insanların davranışlarıyla sık sık karşı karşıya geliyor. Okul yaşamı ilerledikçe ikiyüzlülük, çıkar ilişkileri, otorite ve toplumsal uyum gibi konular daha belirgin hâle gelirken, genç öğretmenin adalet anlayışı romanın temel eksenlerinden birini oluşturuyor.

Küçükbey, genç bir öğretmenin taşra deneyimi üzerinden dürüstlük, bireysellik ve toplumsal düzeni mizahi bir dille ele alan bir roman. Soseki, karakterlerin gündelik çatışmalarından hareketle Meiji dönemi Japon toplumuna eleştirel bir gözle bakarken, insanın kendi ilkeleriyle çevresindeki dünya arasında nasıl bir denge kurabileceğini de sorguluyor.