Sinan Canan, 1972 yılında Ankara’da doğdu. İlk, orta ve yükseköğrenimini Ankara’da sürdürdü. Çocukluk ve gençlik yıllarından itibaren canlılık, tabiat, insan davranışları, zihin, öğrenme ve bilimsel düşünceyle ilgilendi.

Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünde öğrenim gördü ve 1995 yılında mezun oldu. Biyoloji eğitimi sırasında canlı sistemlerin yapısı, gelişimi, çevreyle ilişkileri ve karmaşık organizasyon biçimleri üzerinde yoğunlaştı.

Lisans eğitiminin ardından Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dalında yüksek lisans yaptı. Hücrelerin, dokuların ve organların mikroskobik yapısı ile embriyonik gelişim süreçleri üzerine çalıştı.

Doktora eğitimini aynı üniversitenin Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalında tamamladı. Sinir sistemi fizyolojisi, deneysel epilepsi, beyin elektriksel etkinliği ve canlı sistemlerdeki karmaşık işleyiş doktora ve sonraki araştırmalarının temel alanları arasında yer aldı.

Akademik çalışmalarında stereoloji yöntemlerinden yararlandı. Stereoloji; hücre, doku ve organların hacim, yüzey alanı, uzunluk ve hücre sayısı gibi üç boyutlu özelliklerinin iki boyutlu kesitlerden tarafsız biçimde hesaplanmasını sağlayan yöntemler bütünüdür.

1998 ile 2010 yılları arasında Türk Stereoloji Derneğinin kurucu üyeleri ve eğitimcileri arasında bulundu. Türkiye’de ve yurt dışında düzenlenen eğitim programlarına, kongrelere ve çok disiplinli araştırmalara katıldı.

Bilimsel araştırmalarında beyin ve sinir dokularının yapısı, hipokampus, sinir hücrelerinin sayısal özellikleri, sinir yenilenmesi, deneysel epilepsi, öğrenme, bellek ve elektroensefalografi verileri üzerinde çalıştı. Beyin elektriksel etkinliğinin doğrusal olmayan yöntemlerle incelenmesi, kaos teorisi ve karmaşık sistemler araştırmalarına yöneldi.

Kaos teorisi, fraktal geometri ve karmaşıklık bilimi, akademik çalışmalarının yanında popüler bilim anlatılarının da temel kavramları arasına girdi. Canlı sistemlerin doğrusal ve mekanik modellerle bütünüyle açıklanamayacağını; farklı ölçekteki yapıların sürekli etkileşim içinde çalıştığını vurguladı.

2004 ile 2015 yılları arasında farklı üniversitelerin tıp fakültelerinde tıbbi fizyoloji alanında öğretim üyesi olarak görev yaptı. Tıp, diş hekimliği, beslenme ve diyetetik ile sağlık meslek yüksekokulu programlarında dersler verdi.

2010 yılında fizyoloji alanında doçent unvanını aldı. Akademik öğretiminde insan fizyolojisini yalnızca organların ayrı ayrı çalışması üzerinden değil, beden, beyin, davranış ve çevre arasındaki karşılıklı ilişkiler çerçevesinde ele aldı.

Başkent Üniversitesi, Turgut Özal Üniversitesi ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi gibi kurumlarda akademik görevlerde bulundu. Fizyoloji, sinirbilim, deneysel araştırma yöntemleri, davranışın biyolojik temelleri ve karmaşık sistemler üzerine çalışmalar yürüttü.

2013 yılında bilimsel bilgi ile geniş dinleyici kitlesi arasında bağlantı kurmayı amaçlayan nBeyin girişimini oluşturdu. Konferanslar, eğitimler, yayınlar ve dijital içerikler aracılığıyla beyin ve insan davranışları hakkındaki bilimsel bilgileri gündelik yaşamla ilişkilendirdi.

2016 ile 2023 yılları arasında Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümünde öğretim üyesi olarak çalıştı. Nöropazarlama Yüksek Lisans Programı Başkanlığı görevini yürüttü.

Üsküdar Üniversitesindeki çalışmalarında biyoloji, fizyoloji, psikoloji, pazarlama, davranış bilimleri ve iletişim alanlarını bir araya getirdi. İnsanların karar verme, dikkat, algı, motivasyon ve alışkanlık süreçlerinin biyolojik temelleri üzerine dersler ve eğitimler hazırladı.

Profesörlük görevini beş yıl sürdürdü. 2023 yılında üniversiteden ayrılarak çalışmalarını bilim iletişimi, yazarlık, bağımsız araştırma ve eğitim alanlarına yöneltti.

2017 yılında eşi Ayşe Müge Canan ile birlikte İstanbul’da AçıkBeyin Eğitim ve Danışmanlık merkezini kurdu. AçıkBeyin bünyesinde bireysel gelişim, kurum kültürü, liderlik, öğrenme, ebeveynlik, yaratıcılık ve insan davranışları üzerine nörobilim temelli eğitim programları geliştirdi.

Eğitim ve konferanslarının temel çerçevesini İnsanın Fabrika Ayarları yaklaşımı oluşturdu. Bu yaklaşımda insan bedeni ve zihni, günümüzün hareketsiz, kapalı, aşırı uyarılmış ve sürekli konfor arayan yaşam koşullarından önce oluşmuş biyolojik özellikleriyle birlikte değerlendirilir.

Canan, insanın doğal ihtiyaçlarını hareket, az ve değişken beslenme, sosyal ilişki, anlamlı stres, belirsizlik, merak, üretim ve sınırları aşma başlıkları çevresinde ele aldı. Modern yaşamın sorunlarını insanın biyolojik özellikleriyle çevresel koşullar arasındaki uyumsuzluk üzerinden yorumladı.

2025 yılında Ümit Sami Kubuş ile birlikte AB-NeuroTech şirketini kurdu. Bu yapı aracılığıyla nöroteknoloji, insan performansı, beyin verileri ve bilimsel araştırmalar üzerine geliştirme çalışmalarına yöneldi.

AçıkBeyin YouTube kanalı, televizyon programları, podcast yayınları, konferanslar ve sosyal medya içerikleriyle bilim iletişimi çalışmalarını sürdürdü. NTV’de yayımlanan Sinan Canan ile AçıkBeyin programında insan davranışları, beyin, teknoloji, sağlık, öğrenme ve modern yaşam üzerine konuşmalar hazırladı.

İlk dönem çalışmalarından Fraktal Düşünceler, kaos, karmaşıklık, tabiat, bilim, inanç, insan zihni ve gündelik hayat üzerine kaleme aldığı yazıları bir araya getirdi. Bu metinlerin önemli bir bölümü daha sonra genişletilerek başka eserlerinin düşünsel temelini oluşturdu.

Kimsenin Bilemeyeceği Şeyler 2015 yılında yayımlandı. Eser; insan, bilim, inanç, evrim, dil, zihin, kaos ve karmaşıklık gibi farklı konuları disiplinler arası bir bakışla ele alan popüler bilim ve düşünce yazılarından oluşur.

Kitapta bilimsel bilginin yalnızca uzmanlık alanlarına bölünmüş veriler toplamı olarak görülmemesi gerektiği üzerinde durulur. Canlılık, insan ve evren hakkındaki soruların biyoloji, fizik, psikoloji, felsefe ve kültür alanlarının birlikte değerlendirilmesiyle daha geniş bir anlam kazanabileceği anlatılır.

Kimsenin Bilemeyeceği Şeyler’in bölümleri insanın biyolojik ve zihinsel özelliklerinden bilim ile inanç arasındaki ilişkilere, kaos teorisinden dil ve düşünce bağlantısına uzanır. Bilginin sınırları, kesinlik arayışı ve bilinmeyen karşısındaki merak kitabın ortak eksenleridir.

Değişen Be(y)nim 2015 yılında yayımlandı. Eser, beynin anne karnından yaşamın sonuna kadar geçirdiği gelişimi, çevreyle etkileşimini ve değişebilme kapasitesini popüler sinirbilim diliyle anlatır.

Kitapta nöroplastisite, öğrenme, bellek, alışkanlık, duygular, dikkat ve davranış süreçleri ele alınır. Beyin, değişmez bölümlerden oluşan sabit bir yönetim merkezi olarak değil, deneyimlere ve ihtiyaçlara göre sürekli bağlantılarını düzenleyen canlı bir sistem olarak açıklanır.

Değişen Be(y)nim, beyin hakkındaki bilgileri gündelik kararlar, ilişkiler, öğrenme biçimleri ve kişisel deneyimlerle ilişkilendirir. Bilimsel açıklamalar mizah, kişisel gözlem ve örnek olaylarla birlikte kullanılır.

Beynin Sırları, beynin temel yapısını, algı, öğrenme, bellek, duygu ve davranış süreçlerini geniş okur kitlesine tanıtan çalışmalarından biridir. Beyin hakkında yaygınlaşmış indirgemeci kabuller, sinirbilimin güncel kavramlarıyla karşılaştırılır.

Unutulacak Şeyler 2016 yılında yayımlandı. Kitap, insanın bildiği hâlde gündelik hayat içinde gözden kaçırdığı düşünceler, davranış kalıpları ve yaşam ilkeleri üzerine denemelerden oluşur.

Eserde algının sınırlılığı, alışkanlıkların davranışlar üzerindeki etkisi, kesin yargılar, insan ilişkileri, merak, hata yapma, değişim ve öğrenme konuları işlenir. Unutmak, yalnızca hafızadaki bilginin silinmesi değil, insanın temel ihtiyaçlarını ve yaşamla kurması gereken ilişkiyi gözden kaçırması biçiminde değerlendirilir.

Gelecekten Beyin Öyküleri, bilimsel gelişmelerin insan zihni, beden, teknoloji ve toplum üzerindeki muhtemel etkilerini kurmaca anlatılarla birleştiren kolektif bir çalışmadır. Beyin araştırmalarına ilişkin düşünceler bilimkurgu ve kısa öykü biçimleri içinde ele alınır.

Dijital Gelecekte İnsan Kalmak, Mustafa Acungil ile birlikte hazırlanarak 2018 yılında yayımlandı. Eser, bir sinirbilimci ile bir mühendisin dijital dönüşüm, yapay zekâ, eğitim, çalışma hayatı ve insanın geleceği üzerine geliştirdiği değerlendirmeleri bir araya getirir.

Kitapta teknolojik dönüşüm bütünüyle olumlu veya olumsuz bir gelişme olarak sunulmaz. Dijital araçların insan yaşamını kolaylaştıran yönleriyle dikkat, davranış, üretim, öğrenme ve toplumsal ilişkiler üzerinde oluşturduğu değişimler birlikte ele alınır.

Dijital teknolojilerin bazı işleri otomatikleştirmesi, insanın hangi yeteneklerinin gelecekte önem kazanacağı sorusunu ortaya çıkarır. Yaratıcılık, merak, anlam kurma, empati, uyum sağlama, özgün karar verme ve karmaşık durumlarla başa çıkma insanın belirgin özellikleri arasında değerlendirilir.

Dijital Gelecekte İnsan Kalmak’ta eğitim sisteminin yalnızca bilgi aktarmaya dayanan yapısı sorgulanır. Bilginin dijital araçlar aracılığıyla kolayca erişilebilir hâle geldiği bir dünyada eğitimin düşünme, öğrenme, soru sorma ve yeni çözüm üretme becerilerine yönelmesi gerektiği savunulur.

Eser, insanın teknolojiyi bütünüyle reddetmesi yerine teknolojik araçlarla kurduğu ilişkinin sorumluluğunu üstlenmesine odaklanır. Dijital sistemlerin insanın amaçlarını belirleyen güçler değil, insan tarafından bilinçli biçimde kullanılan araçlar olması gerektiği üzerinde durulur.

Kendimi Keşfediyorum, Azize Şahin ile birlikte hazırlanarak 2019 yılında yayımlandı. Çocuklar İçin Nörobilim Temelli Duygu, Farkındalık ve Dikkat Egzersizleri alt başlığını taşıyan eser, çocukların kendi iç dünyalarını tanımalarına yönelik uygulamalı bir çalışmadır.

Kitapta duyuları fark etme, nefese odaklanma, bedensel tepkileri gözlemleme, duyguları tanıma, dikkati yönlendirme ve düşüncelerle arasına mesafe koyma gibi çalışmalar bulunur. Egzersizler çocukların anlayabileceği açık bir dil ve uygulanabilir etkinliklerle sunulur.

Kendimi Keşfediyorum, duyguları bastırılması gereken sorunlar olarak değil, bedensel ve zihinsel ihtiyaçlar hakkında bilgi veren süreçler olarak ele alır. Çocuğun kızgınlık, korku, üzüntü veya heyecan gibi duyguları tanıması ve isimlendirmesi hedeflenir.

Dikkat, yalnızca ders çalışma başarısıyla bağlantılı bir beceri değildir. Çevredeki uyaranları, bedensel hisleri ve zihinsel hareketleri bilinçli biçimde fark edebilme yeteneği olarak değerlendirilir.

Kitapta sinirbilimsel açıklamalar, çocukların uygulayabileceği farkındalık ve dikkat çalışmalarıyla birleştirilir. Bilgi aktarmanın yanında çocuğun kendi deneyimini gözlemleyerek öğrenmesi amaçlanır.

İnsanın Fabrika Ayarları dizisinin ilk kitabı Beden, 2019 yılında yayımlandı. Eser, insan bedeninin evrimsel ve biyolojik özellikleriyle modern yaşam koşulları arasındaki uyumu ve uyumsuzluğu inceler.

Beden’de hareket, beslenme, açlık, dinlenme, uyku, sosyal ilişki ve çevresel değişkenlik gibi temel ihtiyaçlar ele alınır. İnsan bedeninin sürekli oturma, kesintisiz yiyecek erişimi ve aşırı konfor için biçimlenmediği anlatılır.

İnsanın Fabrika Ayarları dizisinin ikinci kitabı İlişkiler ve Stres 2020 yılında yayımlandı. Kitap, insanın toplumsal bir canlı oluşunu, ilişkilerin sağlık ve davranış üzerindeki etkilerini ve stres sisteminin biyolojik işlevini konu edinir.

Stres, bütünüyle ortadan kaldırılması gereken bir sorun olarak tanımlanmaz. Kısa süreli ve anlamlı stresin canlıları harekete geçiren, öğrenmeyi ve uyumu destekleyen bir sistem olduğu; sürekli ve denetlenemeyen stresin ise beden ve zihin üzerinde yıpratıcı sonuçlar oluşturduğu açıklanır.

Dizinin üçüncü kitabı Sınırları Aşmak 2020 yılında yayımlandı. Eser, insanın merak, deneme, öğrenme, risk alma ve mevcut yeteneklerinin ötesine geçme eğilimini ele alır.

Sınırları aşmak, yalnızca yüksek başarı veya rekabetle ilişkilendirilmez. İnsanın yeni beceriler edinmesi, konfor alanından çıkması, belirsizlikle karşılaşması ve anlamlı hedefler doğrultusunda çaba göstermesi biyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarla birlikte değerlendirilir.

İnsan Odaklı Liderlik, Sesil Pir ile birlikte hazırlanarak 2020 yılında yayımlandı. Eser, liderliği yalnızca yetki kullanımı ve performans yönetimi olarak değil, insan ihtiyaçlarını, ilişkileri, güveni ve ortak anlamı dikkate alan bir süreç olarak inceler.

Kitapta kurumların yalnızca mekanik üretim sistemleri olmadığı; farklı ihtiyaçlara, duygulara, ilişkilere ve motivasyonlara sahip insanlardan oluştuğu üzerinde durulur. Liderlik, bu karmaşık insan sisteminin sağlıklı biçimde işlemesini sağlayan ilişki ve iletişim düzeniyle bağlantılıdır.

Yeni Dünyanın Cesur İnsanı 2021 yılında yayımlandı. Eser, değişen dünya koşullarında insanların alışkanlıklarını, kabullerini ve kararlarını yeniden değerlendirmeleri üzerine kuruludur.

Kitapta cesaret, korkusuzluk olarak değil, belirsizlik ve değişim karşısında bilinçli biçimde hareket edebilme yeteneği şeklinde ele alınır. İnsanların yeni sorunlara eski ve otomatik cevaplar vermek yerine merak, esneklik ve farkındalık geliştirmesi üzerinde durulur.

Nereden Çıktı Bu Korona?, Derya Edis ile birlikte hazırlanarak çocuklara yönelik olarak yayımlandı. Eser, virüsleri, salgınları, bağışıklığı ve COVID-19 döneminde yaşanan değişimleri çocukların anlayabileceği bir anlatımla açıklar.

İnsanın Fabrika Ayarları dizisinin üç kitabı daha sonra genişletilmiş tek ciltlik bir baskıda birleştirildi. Beden, ilişkiler, stres, hareket, beslenme, merak, anlam ve sınırları aşma konuları ortak bir insan anlayışı çerçevesinde yeniden düzenlendi.

SoruYorum 1: Kadınlar, Erkekler, Cinslikler ve Cinsellikler 2023 yılında yayımlandı. Eser, biyolojik cinsiyet, toplumsal roller, insan çeşitliliği, ilişkiler ve cinsellik hakkında sorular çevresinde gelişen açıklamalardan oluşur.

Boşlukların İnsanı, Uğur Batı ile birlikte hazırlanarak 2023 yılında yayımlandı. Her İnsan Kendi Yarattığı Dünyada Yaşar alt başlığını taşıyan kitap, insan zihninin eksik bilgileri tamamlama, anlam üretme ve kişisel bir gerçeklik kurma özelliklerine yönelir.

Algı, hafıza, anlatı, kimlik ve anlam arayışı kitabın temel konularıdır. İnsanların dünyayı doğrudan ve bütünüyle görmediği; duyusal bilgiler, geçmiş deneyimler, beklentiler ve kültürel anlatılar aracılığıyla yorumladığı düşüncesi ele alınır.

Depresyon ve Anksiyete Bozukluklarında Beyin Temelli Psikoterapi ve Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme, Fatih Bal ile birlikte hazırlanarak 2024 yılında yayımlandı. Eser, depresyon ve kaygı bozukluklarını beyin, psikoterapi ve EMDR uygulamaları çevresinde ele alan akademik bir çalışmadır.

Hayatın Anlamı 2026 yılında yayımlandı. Eser, insanın yaşamını hangi değerler, ilişkiler, hedefler ve anlam çerçeveleri içinde kurduğu sorusuna yönelen popüler bilim ve düşünce çalışmaları arasındadır.

Yeni Köye Eski Âdetler: Modern Çağda Eğitimin, Ebeveynliğin ve Yaşamın Kodları, Ali Koç ile birlikte hazırlanarak 2026 yılında yayımlandı. Eser, insanın eski biyolojik ve toplumsal eğilimleriyle hızla değişen eğitim, aile ve teknoloji ortamları arasındaki ilişkiyi inceler.

Sinan Canan’ın kitaplarında bilimsel açıklamalar gündelik konuşma dili, mizah, kişisel gözlem, benzetme ve soru-cevap yapısıyla birlikte kullanılır. Teknik kavramların tanıtılmasının ardından bunların insanın günlük davranışlarında nasıl karşılık bulduğu gösterilir.

Anlatımında beyin merkezli indirgemecilikten uzak durur. İnsan davranışlarını yalnızca nöronlar veya hormonlarla açıklamak yerine beden, çevre, toplumsal ilişkiler, kültür, geçmiş deneyimler ve kişisel anlam dünyasıyla birlikte değerlendirir.

Bilim iletişimi yaklaşımında kesin cevapların yanında doğru soru sorma becerisine önem verir. Okura ne düşünmesi gerektiğini bildiren kapalı bir anlatıdan çok, kendi davranışlarını ve kabullerini yeniden incelemesini sağlayan bir düşünme çerçevesi kurar.

Sinan Canan, akademik fizyoloji ve sinirbilim araştırmalarını popüler bilim, eğitim, çocuklar için farkındalık çalışmaları, dijital dönüşüm, liderlik ve yaşam felsefesiyle birleştiren çağdaş Türk bilim iletişimcileri arasında yer alır.

#TürkYazar #Biyolog #Fizyolog #Sinirbilim #PopülerBilim #Bilimİletişimi #Beyin #Karmaşıklık #DijitalDönüşüm #Farkındalık #Eğitim #İnsanDavranışları