Kemal Tahir’in Devlet Ana adlı romanı, Osmanlı Beyliği’nin kuruluş dönemini ve Anadolu’da yeni bir siyasal düzenin şekillenmesini tarihsel bir kurgu içinde ele alıyor. 13. yüzyılın sonlarında geçen eser; uç bölgelerindeki Türkmen topluluklarını, Bizans tekfurlarını, ahileri, dervişleri ve savaşçıları aynı geniş anlatı içinde buluşturuyor.

Romanın merkezinde yalnızca fetihler ve siyasi mücadeleler değil, devlet fikrinin hangi toplumsal değerler üzerinde yükseldiği de bulunuyor. Adalet, dayanışma, töre, üretim, aile ve toplumsal düzen gibi kavramlar karakterlerin yaşamları üzerinden işlenirken, Osman Bey’in çevresinde gelişen olaylar yeni bir devletin doğuşuna doğru ilerliyor. Bacıbey başta olmak üzere güçlü kadın karakterler de romanın toplumsal yapısında önemli bir yer tutuyor.

Devlet Ana, Osmanlı’nın kuruluşunu yalnızca tarihsel olaylar üzerinden anlatmak yerine, Anadolu toplumunun değerleri ve ilişkileri üzerinden yorumlayan kapsamlı bir tarihî roman. Kemal Tahir, tarihsel gerçekliği kendi toplum ve devlet anlayışıyla birleştirerek Türk edebiyatında ayrı bir yere sahip güçlü ve çok katmanlı bir eser ortaya koyuyor.