Tarih boyunca anlatılagelen her olay gerçekten yaşandığı biçimiyle mi günümüze ulaştı? Osmanlı tarihine ilişkin yerleşmiş bilgiler, dönemin kaynakları ve yeni araştırmalar ışığında yeniden değerlendirildiğinde nasıl bir tablo ortaya çıkar?

Prof. Dr. Halil İnalcık, Osmanlı Tarihinde Efsaneler ve Gerçekler’de Osmanlı tarihinin farklı dönemlerine ilişkin on sekiz konuyu tarihî kaynaklar üzerinden yeniden ele alıyor. Anadolu’nun Türkleşme sürecinden Çaka Bey’e, Ertuğrul Gazi’den Çelebi Mehmed’e ve İstanbul’un fethine uzanan başlıklar; kaynakların karşılaştırılması ve tarihsel bağlamın değerlendirilmesiyle inceleniyor.

Kitabın ilerleyen bölümlerinde Boğazların uzun tarihinden II. Osman’ın ölümüne, Kösem Sultan’dan Sultan İbrahim dönemine ve Osmanlıların Avrupa’daki Protestanlık hareketleriyle ilişkilerine kadar farklı meseleler ele alınıyor. İnalcık, tarih içinde zamanla efsaneleşen anlatılarla belgelerin ortaya koyduğu bilgileri birbirinden ayırmaya çalışarak okura tarih araştırmasının nasıl yapıldığına dair de güçlü bir örnek sunuyor.

Osmanlı Tarihinde Efsaneler ve Gerçekler, Osmanlı geçmişine ilişkin bilinenleri yeniden düşünmek, tarih ile efsanenin nerede ayrıldığını görmek ve önemli olayları Halil İnalcık’ın kaynaklara dayalı tarihçilik anlayışıyla değerlendirmek isteyenler için ufuk açıcı ve kapsamlı bir çalışma.