Güçlü bir imparatorluk düzeninde merkezi otorite nasıl değişir? Padişahın yanında saray, yeniçeriler, ulema ve devlet adamları siyasal gücün paylaşımında nasıl belirleyici hâle gelir?

Prof. Dr. Halil İnalcık, Devlet-i Aliyye dizisinin ikinci cildinde 1603-1656 yılları arasındaki Osmanlı tarihini ele alıyor. Dönemin tarihçilerinin “tagayyür ve fesad” olarak adlandırdığı siyasal ve toplumsal değişim sürecini inceleyen eser; padişahlık otoritesinin dönüşümünü, saray içindeki güç mücadelelerini, yeniçerilerin ve ulemanın siyasal etkisini, asker ve esnaf hareketlerini ayrıntılı biçimde değerlendiriyor.

İnalcık, dönemin kroniklerinin yanı sıra arşiv belgelerinden yararlanarak 17. yüzyıl Osmanlı dünyasını yalnızca hükümdarlar ve savaşlar üzerinden anlatmıyor. Valide sultanların yönetimdeki etkisi, ekonomik ve toplumsal değişimler, farklı iktidar odaklarının yükselişi ve merkezi otoriteyi yeniden güçlendirme arayışları aynı tarihsel bütünlük içinde ele alınıyor. İnceleme, 1656’da Köprülü Mehmed Paşa’nın sadrazamlığa gelişiyle önemli bir dönüm noktasına ulaşıyor.

Devlet-i Aliyye – Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar II, klasik Osmanlı düzeninin 17. yüzyılda geçirdiği dönüşümü dönemin kendi kaynakları üzerinden anlamak; devlet, saray ve toplum arasındaki değişen güç ilişkilerini Halil İnalcık’ın kapsamlı tarihçiliğiyle incelemek isteyenler için temel nitelikte bir çalışma.