Bir uç beyliği, birkaç yüzyıl içinde Balkanlar’dan Orta Doğu’ya uzanan büyük bir imparatorluğa nasıl dönüştü? Bu yükselişi yalnızca savaşlar ve hükümdarlar üzerinden açıklamak mümkün mü?

Prof. Dr. Halil İnalcık, Devlet-i Aliyye dizisinin ilk cildinde Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan klasik çağın olgunluk dönemine uzanan yaklaşık üç yüzyıllık süreci ele alıyor. Geç Selçuklu döneminden başlayarak Osmanlı Beyliği’nin ortaya çıkışını, Balkanlar’daki genişlemeyi, İstanbul’un fethini ve imparatorluk yapısının güçlenmesini siyasal gelişmelerle birlikte değerlendiriyor. İnceleme, I. Ahmed döneminin başlangıç yıllarına kadar uzanıyor.

İnalcık’ın anlatısı siyasi tarihle sınırlı kalmıyor. Nüfus hareketleri, göçler, tarım, ticaret, şehirleşme, devlet kurumları ve toplumun temel ekonomik ihtiyaçları gibi unsurlar da Osmanlı düzeninin nasıl oluştuğunu açıklayan temel başlıklar arasında yer alıyor. Böylece imparatorluğun yükselişi, askerî başarıların yanı sıra ekonomik ve toplumsal yapısıyla birlikte inceleniyor.

Devlet-i Aliyye – Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar I, Osmanlı’nın bir beylikten güçlü bir imparatorluğa dönüşmesini nedenleri ve sonuçlarıyla anlamak; klasik Osmanlı düzeninin siyasal, toplumsal ve ekonomik temellerini Halil İnalcık’ın geniş tarihçilik birikimi üzerinden keşfetmek isteyenler için kapsamlı ve temel nitelikte bir eser.