Nevzat Tarhan, 1952 yılında Amasya’nın Merzifon ilçesinde doğdu. Ortaöğrenimini askerî eğitim kurumlarında sürdürerek 1969’da Kuleli Askerî Lisesinden mezun oldu. İnsan davranışları, ruh sağlığı, toplumsal ilişkiler ve beyin işlevleri çevresinde gelişen meslek hayatının temellerini tıp eğitimi sırasında oluşturdu.
1975 yılında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesini bitirdi. Gülhane Askerî Tıp Akademisindeki stajının ardından Kıbrıs ve Bursa’da kıta hizmetinde bulundu. Askerî hekimlik deneyimi, farklı toplumsal çevrelerden gelen insanlarla çalışmasını ve ruh sağlığı sorunlarını geniş bir yaşam bağlamı içinde gözlemlemesini sağladı.
1982 yılında Gülhane Askerî Tıp Akademisinde psikiyatri uzmanı oldu. Erzincan ve Çorlu’da hastane hekimi olarak görev yaptıktan sonra GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesinde akademik çalışmalarına devam etti. Burada 1988’de yardımcı doçent, 1990’da doçent oldu ve klinik direktörlüğü görevini üstlendi.
1993’te albaylığa, 1996’da profesörlüğe yükseldi. Aynı yıl Türk Silahlı Kuvvetlerindeki görevinden ayrıldı. 1996-1999 yılları arasında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalıştı; psikiyatri eğitimi, klinik uygulamalar ve akademik araştırmalarını sivil üniversite ortamında sürdürdü.
Tarhan’ın mesleki çalışmalarında psikiyatrik hastalıkların yalnızca belirtiler üzerinden değil, biyolojik, psikolojik ve toplumsal boyutlarıyla birlikte ele alınması düşüncesi öne çıktı. Beyin görüntüleme, elektroensefalografi, beyin haritalama, nöromodülasyon, nörobilim ve hesaplamalı psikiyatri gibi alanlarla ilgilendi.
1998 yılında Memory Center of America’nın Türkiye temsilciliğini üstlenerek psikiyatriyle nörolojiyi ve beyin araştırmalarını bir araya getiren bir çalışma modeli geliştirmeye yöneldi. Bu girişim, daha sonra nöropsikiyatri alanında hizmet veren sağlık ve araştırma kurumlarının oluşumuna zemin hazırladı.
2006 yılında NPİSTANBUL Hastanesinin kuruluşuna öncülük etti. Hastanenin klinik psikiyatri, nöroloji, bağımlılık, beyin görüntüleme ve nöromodülasyon alanlarını aynı yapı içinde birleştiren bir merkez olarak gelişmesine katkı sağladı. Bilimsel araştırmayla klinik uygulamanın birbirini desteklemesi gerektiğini savundu.
2011 yılında Üsküdar Üniversitesini kurdu ve üniversitenin kurucu rektörlüğünü üstlendi. Üniversitenin sağlık bilimleri, psikoloji, davranış bilimleri, nörobilim, iletişim ve mühendislik alanlarında disiplinler arası çalışmalar yürüten tematik bir yükseköğretim kurumu olarak yapılanmasına öncülük etti. Kurucu rektörlük görevinin ardından Yönetim Üst Kurulu Başkanı olarak çalışmalarını sürdürdü.
Akademik araştırmalarında davranışsal ve hesaplamalı sinirbilim, beyin haritalama, nörogörüntüleme, nöromodülasyon tedavileri, toplum psikolojisi ve koruyucu ruh sağlığı üzerinde yoğunlaştı. Psikiyatrik değerlendirmelerde ölçülebilir beyin verilerinden yararlanılması, tedavi yöntemlerinin kişiye göre düzenlenmesi ve ruh sağlığının toplumsal boyutlarının araştırılması konularına önem verdi.
Bilimsel çalışmalarının yanında genel okura yönelik popüler psikoloji kitapları kaleme aldı. Psikolojik Savaş, Kendinizle Barışık Olmak, Duyguların Psikolojisi, Kadın Psikolojisi, Aile Okulu, Mutlu Evlilik Psikolojisi, Son Sığınak Aile ve Sen, Ben ve Çocuklarımız gibi eserlerinde insan davranışlarını, duyguları, aile psikolojisini ve toplumsal değişimi anlaşılır bir dille ele aldı.
Değerler Psikolojisi ve İnsan, Pozitif Psikoloji, Mutluluk Psikolojisi ve Stresle Başa Çıkma ile Bilgelik Psikolojisi kitaplarında iyimserlik, psikolojik sağlamlık, anlam arayışı, mutluluk, empati, sabır, sorumluluk ve insanın güçlü yönlerini geliştirmesi üzerinde durdu. Modern psikoloji ve nörobilim verilerini kültürel değerler ve gündelik yaşam deneyimleriyle buluşturmaya çalıştı.
Mesnevi Terapi, Yunus Terapi, Aşk Terapi ve İnanç Psikolojisi gibi eserlerinde psikolojiyle tasavvuf, inanç, anlam ve geleneksel bilgelik arasında ilişkiler kurdu. Mevlânâ ve Yunus Emre gibi düşünürlerin insan, sevgi, benlik ve içsel dönüşüm hakkındaki yaklaşımlarını çağdaş psikolojik kavramlarla birlikte yorumladı.
Bağımlılık, sanal ortamlar, dijital sağlık okuryazarlığı, sosyal medya psikolojisi ve dijital oyunlar üzerine de çalışmalar yayımladı. Teknolojik gelişmelerin insan ilişkileri, dikkat, davranış, aile düzeni ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyerek dijital dünyanın bilinçli ve dengeli kullanılması gerektiğini vurguladı.
İyi Düşün, İyi Hisset, İyi Ol adlı eserinde insanın iç konuşmalarıyla düşünce, duygu ve davranışları arasındaki ilişkiye yöneldi. Olumsuz düşünce kalıplarının fark edilmesini, zihinsel alışkanlıkların yeniden düzenlenmesini ve psikolojik sağlamlığın geliştirilmesini pozitif psikoloji yaklaşımı içinde değerlendirdi.
Nevzat Tarhan; psikiyatri, nörobilim, aile psikolojisi, pozitif psikoloji, değerler psikolojisi, bağımlılık ve toplum psikolojisi alanlarında akademik ve genel okura yönelik eserler verdi. Bilimsel bilgiyi anlaşılır bir anlatımla geniş kitlelere ulaştırması, ruh sağlığını bireysel olduğu kadar ailevi ve toplumsal bir konu olarak ele alması ve eğitim ile sağlık kurumlarının kuruluşuna öncülük etmesi, çalışmalarının temel çizgilerini oluşturdu.
Nevzat Tarhan’ın Bibliosfer profili psikiyatri, nörobilim, pozitif psikoloji, aile psikolojisi, değerler psikolojisi, psikolojik sağlamlık, toplum psikolojisi, bağımlılık, popüler psikoloji, Üsküdar Üniversitesi ve NPİSTANBUL eksenlerinde şekillenir.
PSİKİYATRİ VE BÜTÜNCÜL İNSAN ANLAYIŞI
Nevzat Tarhan’ın eserlerinde insan, yalnızca biyolojik bir organizma veya ruhsal belirtiler taşıyan bir birey olarak ele alınmaz. Beyin, beden, duygu, düşünce, aile, sosyal çevre, kültür ve anlam arayışı birbiriyle ilişkili unsurlar olarak değerlendirilir.
Bu yaklaşım, psikiyatrinin tıbbi yönüyle psikolojinin insan davranışlarına odaklanan yönünü aynı anlatı içinde buluşturur. Tarhan’ın genel okura yönelik kitaplarında klinik gözlemler, nörobilim bilgileri ve gündelik yaşam örnekleri birlikte kullanılır.
NÖROBİLİM VE BEYİN ARAŞTIRMALARI
Tarhan’ın akademik çalışmalarında beyin haritalama, nörogörüntüleme, elektroensefalografi ve nöromodülasyon yöntemleri önemli yer tutar. Beyindeki biyolojik süreçlerle insanın duygu, düşünce ve davranışları arasında kurulabilecek ilişkileri araştırır.
Psikiyatrik değerlendirmenin klinik görüşmeyle birlikte ölçülebilir biyolojik verilerden de yararlanabileceğini savunur. Bu yaklaşım, psikiyatrinin nörobilim ve teknolojiyle daha yakın ilişki kurduğu disiplinler arası bir çalışma alanı oluşturur.
POZİTİF PSİKOLOJİ
Pozitif psikoloji, Nevzat Tarhan’ın kitaplarında sık karşılaşılan temel alanlardan biridir. İnsanların yalnızca sorunlarına ve eksiklerine değil, güçlü yönlerine, gelişme kapasitesine ve yaşamlarına anlam kazandıran değerlere de odaklanır.
İyimserlik, umut, sabır, azim, şükran, yardımseverlik, bağışlayıcılık ve psikolojik dayanıklılık gibi özellikleri öğrenilebilen ve geliştirilebilen beceriler olarak ele alır.
Tarhan’ın pozitif psikoloji yaklaşımında mutluluk, sürekli haz veya sorunsuz bir hayat anlamına gelmez. İnsanın güçlükler karşısında anlamlı hedeflerini koruması, duygularını yönetmesi ve gelişmeye devam etmesiyle ilişkilendirilir.
DÜŞÜNCE, DUYGU VE DAVRANIŞ
Tarhan’ın eserlerinde insanın düşünce biçimiyle duyguları ve davranışları arasında güçlü bir bağ kurulur. Kişinin olaylara verdiği anlamın, yaşadığı duygusal tepkiyi ve sonraki davranışlarını etkilediği vurgulanır.
İyi Düşün, İyi Hisset, İyi Ol bu yaklaşımı doğrudan kitabın merkezine yerleştirir. İç konuşmaların fark edilmesi, otomatik düşüncelerin değerlendirilmesi ve daha gerçekçi düşünme alışkanlıklarının geliştirilmesi üzerinde durur.
Düşüncelerin değiştirilmesini yalnızca olumlu cümleler tekrarlamak biçiminde değil, kişinin kendi zihinsel kalıplarını tanıması ve bunları bilinçli biçimde yeniden düzenlemesi olarak değerlendirir.
DUYGULARIN PSİKOLOJİSİ
Nevzat Tarhan, duyguları insanın karar verme, ilişki kurma ve çevresine uyum sağlama sisteminin temel parçaları olarak ele alır. Duyguların bastırılması yerine anlaşılması, tanınması ve uygun biçimde yönetilmesi gerektiğini savunur.
Sevgi, korku, öfke, kıskançlık, utanç, suçluluk ve merhamet gibi duyguları psikolojik ve toplumsal işlevleriyle birlikte inceler. Duygusal zekâyı kişinin hem kendi duygularını hem de başkalarının yaşantılarını anlamasına yardımcı olan bir beceri alanı olarak değerlendirir.
AİLE PSİKOLOJİSİ
Aile, Tarhan’ın kitaplarında bireyin duygusal gelişimini, güven duygusunu ve toplumsal değerlerini biçimlendiren temel ortamdır. Eşler arasındaki iletişim, evlilikte görev paylaşımı, çocuk yetiştirme ve kuşaklar arası ilişkiler eserlerinin önemli konu alanlarıdır.
Sağlıklı aile ilişkilerinde açık iletişim, empati, güven, sorumluluk ve ortak amaçların önemini vurgular. Aileyi yalnızca birlikte yaşayan bireylerden oluşan bir yapı değil, üyelerinin birbirlerinin psikolojik gelişimine katkıda bulunduğu canlı bir ilişki sistemi olarak ele alır.
ÇOCUK VE GENÇLİK
Tarhan’ın çocuk ve gençlere yönelik çalışmalarında kimlik gelişimi, özgüven, sorumluluk, sınır koyma, teknoloji kullanımı ve değerler eğitimi üzerinde durulur.
Ebeveynlerin çocuklarını yalnızca başarıya yöneltmeleri yerine onların duygusal, sosyal ve ahlaki gelişimlerini de desteklemeleri gerektiğini savunur. Çocuğun kişiliğine saygı gösterilmesiyle aile içinde tutarlı sınırlar bulunmasını birbirini tamamlayan ilkeler olarak değerlendirir.
DEĞERLER PSİKOLOJİSİ
Değerler psikolojisi, Nevzat Tarhan’ın insan davranışını anlamaya yönelik yaklaşımının ayırt edici alanlarından biridir. İyi, doğru, güzel, adalet, merhamet, dürüstlük ve sorumluluk gibi değerlerin psikolojik gelişim üzerindeki etkilerini ele alır.
Değerleri yalnızca toplum tarafından verilen kurallar biçiminde değil, bireyin kararlarını ve hayat amaçlarını yönlendiren içsel ölçüler olarak yorumlar. Değerlerin davranışa dönüşmesi için aile, eğitim ve toplumsal çevre içinde yaşanarak öğrenilmesi gerektiğini vurgular.
İNANÇ VE ANLAM PSİKOLOJİSİ
Tarhan’ın çalışmalarında inanç, tasavvuf ve anlam arayışı psikolojik yaşamın önemli boyutları arasında yer alır. İnsanların varoluş, ölüm, sorumluluk ve hayatın amacı hakkındaki sorularını psikolojik iyilik hâliyle ilişkilendirir.
Mesnevi Terapi ve Yunus Terapi gibi eserlerinde geleneksel metinlerde bulunan insan gözlemlerini çağdaş psikoloji kavramlarıyla birlikte okur. Mevlânâ ve Yunus Emre’nin sevgi, benlik, sabır ve içsel değişim hakkındaki düşüncelerini psikolojik gelişim açısından yorumlar.
BAĞIMLILIK VE KORUYUCU RUH SAĞLIĞI
Bağımlılık, Tarhan’ın klinik ve toplumsal çalışmalarının önemli başlıklarından biridir. Madde bağımlılığının yanı sıra dijital oyun, internet ve sosyal medya kullanımında oluşabilecek davranışsal bağımlılık biçimlerine de yönelir.
Koruyucu ruh sağlığını, sorun ortaya çıktıktan sonra tedavi vermenin yanında riskleri erken tanıma ve sağlıklı yaşam becerilerini güçlendirme yaklaşımıyla değerlendirir. Aile desteği, eğitim, sosyal ilişkiler ve anlamlı hedeflerin bağımlılıktan korunmadaki rolüne dikkat çeker.
TOPLUM PSİKOLOJİSİ
Tarhan, bireyin psikolojik dünyasını toplumdaki değişimlerden ayrı düşünmez. Medya, teknoloji, aile yapısı, kültür, tüketim alışkanlıkları, siyasal iletişim ve toplumsal değerlerdeki dönüşümlerin insan davranışları üzerindeki etkilerini inceler.
Psikolojik Savaş ve politik psikoloji alanındaki çalışmalarında propaganda, algı yönetimi, kitle davranışları ve toplumsal etkileme yöntemlerini ele alır. Psikoloji bilgisinin bireysel tedavinin yanında toplumsal olayları anlamada da kullanılabileceğini gösterir.
DİL VE ANLATIM
Nevzat Tarhan, psikiyatri ve nörobilim kavramlarını genel okurun takip edebileceği bir dille anlatır. Klinik terimleri gündelik olaylar, aile ilişkileri, tarihsel örnekler ve benzetmeler aracılığıyla açıklar.
Kitaplarının önemli bir bölümü akademik bir ders kitabı yapısından çok, okurun kendi yaşamını gözden geçirmesini sağlayan rehber ve düşünce metinleri olarak düzenlenmiştir. Sorular, vaka örnekleri ve uygulanabilir öneriler anlatımının temel unsurlarıdır.
KURUMSAL VE EĞİTİMSEL KATKISI
Tarhan’ın sağlık ve eğitim alanındaki kurum çalışmaları, bilimsel yaklaşımının uygulama boyutunu oluşturur. NPİSTANBUL’un psikiyatriyle nörobilim alanlarını birleştiren yapılanması ve Üsküdar Üniversitesinin davranış bilimleri ile sağlık bilimlerine verdiği ağırlık bu yaklaşımı yansıtır.
Üniversite, hastane ve araştırma merkezleri arasında kurulan ilişki; bilimsel araştırmanın eğitime, eğitimin de klinik uygulamalara aktarılmasına yönelik bir model oluşturur.
BİBLİOSFER SINIFLANDIRMASI
Nevzat Tarhan için temel sınıflandırma alanları psikiyatri, nörobilim, pozitif psikoloji, aile psikolojisi, değerler psikolojisi, psikolojik sağlamlık, toplum psikolojisi, bağımlılık, popüler psikoloji, Üsküdar Üniversitesi ve NPİSTANBUL’dur.
Nevzat Tarhan’ın eserlerini birleştiren temel özellik, insanın beyin, duygu, düşünce, aile, toplum ve anlam dünyasını bütünlük içinde ele almasıdır.
Akademik psikiyatri ve nörobilim birikimini genel okura yönelik anlaşılır metinlere aktarması; pozitif psikoloji, aile, değerler ve koruyucu ruh sağlığı başlıklarını geniş bir külliyatta bir araya getirmesi, yazarlığının belirleyici yönlerini oluşturur.
