Margit Schreiner, 1953 yılında Avusturya’nın Linz kentinde doğdu. Okul öğrenimini burada tamamladı ve 1971’de lise bitirme sınavını verdi. Çocukluğunu savaş sonrası Avusturya’nın aile, sınıf ve toplumsal cinsiyet düzeni içinde geçirmesi, ilerleyen yıllarda otobiyografik eserlerinin temel kaynaklarından biri oldu.

Salzburg Üniversitesinde Alman dili ve edebiyatı ile psikoloji eğitimi gördü. Edebî metinlerin yanında insan davranışları, aile ilişkileri, bilinç, hafıza ve toplumsal roller üzerine yoğunlaşması, kurmaca ve denemelerinde belirginleşen psikolojik gözlem gücünü destekledi.

1977’de Japonya’ya gitti ve üç yıl Tokyo’da yaşadı. “Faust edebiyatında güzellik kategorisi” üzerine hazırlamaya başladığı doktora çalışmasını burada yarıda bırakarak edebî yazıya yöneldi. Japonya deneyimi, daha sonraki şiirsel metinlerinde, anılarında ve kültürler arası gözlemlerinde iz bıraktı.

Avusturya’ya döndükten sonra 1980-1982 yılları arasında Salzburg Üniversitesinde sekreter olarak çalıştı. 1983’ten itibaren yaşamını serbest yazar olarak sürdürdü. Salzburg, Paris, Berlin ve İtalya’da yaşadı; daha sonra yeniden Avusturya’ya yerleşti.

İlk metinleri Avusturya radyosunda ve çeşitli edebiyat dergilerinde yayımlandı. 1984’te Japon bahçelerinden hareket eden şiirsel bir dizi hazırladı; 1987’de “Der Rechtsanwalt” adlı kısa öyküsü Neue Rundschau’da çıktı.

İlk öykü kitabı Die Rosen des heiligen Benedikt 1989’da yayımlandı. Erken dönem öykülerinde aile, cinsellik, seyahat, kültürel karşılaşmalar, yabancılık ve kadınların gündelik hayat içinde karşılaştıkları iktidar ilişkileri öne çıktı.

Mein erster Neger. Afrikanische Erinnerungen 1990’da yayımlandı. Afrika yolculuklarından hareket eden eser, seyahat anlatısı ile kişisel gözlemi birleştirirken Avrupalı bakışın başka toplumları algılama biçimini de sorguladı.

Die Unterdrückung der Frau, die Virilität der Männer, der Katholizismus und der Dreck adlı kitabında kadınların bastırılması, erkeklik gösterileri, Katolik kültür ve gündelik hayatın görünmez emek düzeni arasında bağlantılar kurdu. Uzun ve kışkırtıcı başlık, Schreiner’in toplumsal eleştiriyi ironiyle birleştiren yaklaşımını yansıttı.

Çıplak Babalar’ın Almanca aslı Nackte Väter 1997’de yayımlandı. Roman, orta yaşlı bir kızın çocukluğunda kusursuz ve güçlü gördüğü babasının Alzheimer hastalığı nedeniyle zihinsel ve bedensel olarak çözülüşünü anlatır.

Anlatıcı, babasının cenazesinden ve hastalığının son döneminden çocukluk hatıralarına geçer. Böylece güçlü, otoriter ve koruyucu baba imgesiyle bakıma muhtaç hâle gelen yaşlı adam aynı anlatıda karşı karşıya gelir.

Çıplak Babalar yalnızca bir hastalık veya ölüm anlatısı değildir. Baba ile kız arasındaki sevgi, korku, hayranlık, kızgınlık ve bağımlılık gibi birbirine karşıt duyguları açığa çıkarır. Çocuğun gözünde mutlak görünen ebeveyn otoritesinin zaman ve hastalık karşısındaki kırılganlığı belirginleşir.

Ev, Kadınlar, Seks. 2001’de yayımlandı. Yirmi yıllık evliliğin ardından eşi tarafından terk edilen Franz’ın uzun monoloğu biçiminde kurulan romanda, erkek anlatıcı kendisini mağdur olarak sunarken kullandığı dil aracılığıyla bencilliğini, cinsiyetçiliğini ve iktidar alışkanlıklarını açığa çıkarır.

Schreiner bu romanda erkek egemen aile düzenini doğrudan dışarıdan yargılamak yerine erkek anlatıcının kendi sözleriyle görünür kılar. Franz’ın kadınlar, evlilik, çalışma ve cinsellik hakkındaki düşünceleri ilerledikçe anlatıcının kendisi hakkındaki olumlu tasarımı çözülür.

Sevmek Dedikleri’nin Almanca aslı Heißt lieben 2003’te yayımlandı. Eser; yaşlı annenin ölümü, hayalî bir aşk, İtalya’daki bir düğün ve bir kız çocuğunun doğumu çevresinde gelişen anlatıları bir araya getirir. Sevginin bakım, bağlılık, suçluluk, hayal kırıklığı ve ayrılık içindeki farklı görünümleri üzerinde durur.

Çıplak Babalar, Ev, Kadınlar, Seks. ve Sevmek Dedikleri, Ayrılık Üçlemesi’ni oluşturur. Üçlemede babanın ölümü, evliliğin sona ermesi ve anneyle vedalaşma gibi ayrılıklar; aile, sevgi, cinsiyet ve bireysel özgürlük meseleleriyle birlikte ele alınır.

Buch der Enttäuschungen 2005’te, Türkçede Hayal Kırıklıkları Kitabı adıyla yayımlandı. Kitapta çocukluktan yetişkinliğe uzanan beklentiler, verilen kararlar, yaşlanma ve kişinin kendi hayatına dışarıdan bakması ironik ve düşünsel bir anlatımla işlendi.

Haus, Friedens, Bruch 2007’de yayımlandı. Eser, ev, aile, savaş, barış ve toplumsal çatışma kavramlarını kişisel ilişkilerle yan yana getirerek özel hayat ile siyasal dil arasındaki geçişleri araştırdı.

Schreibt Thomas Bernhard Frauenliteratur? ve Sind Sie eigentlich fit genug? adlı deneme kitaplarında edebiyat, yazarlık, yaşlanma, beden, kültür ve toplumsal roller üzerine yazılarını bir araya getirdi. Thomas Bernhard başta olmak üzere Avusturya edebiyatındaki erkeklik, otorite ve edebî değer ölçütlerini mizahi bir bakışla tartıştı.

Die Tiere von Paris 2011’de yayımlandı. Paris’teki hayvanlar, insanlar ve kent yaşamı arasında bağlantılar kuran eser, gözlem, gezi anlatısı ve düşünsel düzyazıyı bir araya getirdi.

İnsan Dengesi’nin Almanca aslı Das menschliche Gleichgewicht 2015’te yayımlandı. Issız bir adaya gitmeye hazırlanan yaşlı bir çiftin yanına Sarah adlı genç bir kadının katılmasıyla başlayan roman; aile, kuşaklar, travma, günlükler ve geçmişin aktarılması üzerinde yoğunlaştı.

Kein Platz mehr 2018’de yayımlandı ve Avusturya Kitap Ödülü adayları arasında yer aldı. Yaşlanma, yaşam alanlarının daralması, eşyalardan ve geçmişten ayrılma zorunluluğu, mizahla ölüm bilincini yan yana getiren bir anlatım içinde ele alındı.

Baba. Anne. Çocuk. Savaş İlanları: Özele Dair’in Almanca aslı Vater. Mutter. Kind. Kriegserklärungen. Über das Private 2021’de yayımlandı. Schreiner bu otobiyografik romanda altmışlı yaşlarından çocukluğundaki yedi yaşındaki Margit’e doğru bakar.

Avludaki oyunlar, akrabalar, arkadaşlar, düşsel bir köpek, duyulan yeni sözcükler ve aile içindeki otorite ilişkileri, savaş sonrası Linz’in toplumsal atmosferiyle birlikte anlatılır. Çocukluk, geçmişin değişmeden geri getirildiği güvenli bir alan değil, yetişkin anlatıcının sürekli yeniden kurduğu tartışmalı bir hafıza hâline gelir.

Anneler. Babalar. Erkekler. Sınıf Savaşları: Özele Dair 2022’de yayımlandı. Roman, ergenlik dönemindeki Margit’in okul hayatını, ilk ilişkilerini, cinsellikle tanışmasını ve 1968 hareketinin etkisiyle politikleşmesini ele alır.

Genç Margit’in Marksizm, sınıf mücadelesi ve kadınların özgürleşmesi hakkındaki yeni bilgileri aile hayatına uygulaması, siyasal teorilerle gündelik gerçeklik arasındaki hem ciddi hem de komik uyumsuzlukları açığa çıkarır.

Mobilmachung. Über das Private 2023’te yayımlandı. Eser, yazarın embriyo, bebek ve küçük çocuk olarak kendi geçmişini hayal ederek aile, beden, doğum, bakım ve insanın dünyaya gelişi üzerine düşünmesiyle gelişir.

Bu üç otobiyografik roman, kişisel hayatın toplumsal tarihten ayrı olmadığını gösteren bir bütün oluşturur. Aile içindeki roller; savaş sonrası Avusturya, Katolik kültür, sınıfsal ilişkiler, 1968 hareketi ve kadınların özgürleşme mücadelesiyle birlikte anlatılır.

Schreiner; Yukarı Avusturya Kültür Ödülü, 2009 Avusturya Edebiyat Onur Ödülü, 2015 Johann Beer Edebiyat Ödülü, Heinrich Gleißner Ödülü ve 2016 Anton Wildgans Ödülü dâhil olmak üzere çeşitli ödüllere değer görüldü.

Roman, öykü, deneme, tiyatro ve radyo oyunu alanlarında üretim yapan Margit Schreiner; aile hayatını, kadınlık ve erkeklik rollerini, yaşlanmayı, ölümü ve kişisel hafızayı kuru mizah, ironi ve psikolojik gözlemle ele alan çağdaş Avusturya edebiyatının özgün yazarlarından biri oldu.

#MargitSchreiner #AvusturyaEdebiyatı #ÇıplakBabalar #BabaAnneÇocuk #OtobiyografikRoman #AileRomanı #KadınEdebiyatı #ToplumsalCinsiyet #Bellek #İroni #Deneme #ÇağdaşEdebiyat