Lesléa Newman, 5 Kasım 1955’te Amerika Birleşik Devletleri’nin New York kentindeki Brooklyn bölgesinde doğdu. Çocukluk ve gençlik yıllarını Brooklyn ile Long Island’da geçirdi. Küçük yaşlardan itibaren şiir ve hikâye yazdı; henüz gençlik dönemindeyken bir şiiri Seventeen dergisinde yayımlandı.

Vermont Üniversitesinde eğitim alanında öğrenim gördü ve 1977’de mezun oldu. Daha sonra Colorado’daki Naropa Enstitüsünde şiir sanatı eğitimi aldı. Burada Allen Ginsberg ile çalışma imkânı buldu ve 1980’de şiir sanatı sertifikası aldı.

Edebiyat hayatını kurmadan önce okul öncesi öğretmenliği, sekreterlik, garsonluk, satış görevliliği, serbest gazetecilik ve kitap eleştirmenliği gibi farklı işlerde çalıştı. Bu deneyimler, eserlerinde gündelik hayatı, aile ilişkilerini, toplumsal dışlanmayı ve sıradan insanların görünmeyen mücadelelerini ele alışına katkıda bulundu.

Newman, çocuklardan yetişkinlere uzanan geniş bir okur kitlesi için şiir, roman, öykü, resimli kitap, gençlik romanı, anı ve kurgu dışı eserler kaleme aldı. Eserlerinin önemli bir bölümü aile çeşitliliği, Yahudi kimliği, LGBTİ+ yaşamları, ayrımcılık, yas, sevgi, hayvanlarla kurulan bağlar ve toplumsal kabul konularında gelişti.

Yetişkinlere yönelik ilk dönem eserlerinden Good Enough to Eat, kadın bedeni, yeme davranışları, özsaygı ve sevgi ilişkileri çevresinde gelişen bir romandır. In Every Laugh a Tear ve The Reluctant Daughter adlı romanlarında ise aile içindeki çatışmalar, yaşlanan ebeveynlerle ilişkiler, bakım sorumluluğu ve kuşaklar arasındaki kültürel farklılıklar üzerinde durdu.

A Letter to Harvey Milk, Newman’ın en çok tanınan öykü kitaplarından biridir. Kitaba adını veren öykü, yaşlı bir Yahudi erkeğin yazı kursunda öldürülen eşcinsel siyasetçi Harvey Milk’e hitaben bir mektup yazmasıyla gelişir. Holokost hafızası, eşcinsel kimlik, kayıp, suskunluk ve kuşaklar arası dostluk anlatının temel konularını oluşturur. Eser daha sonra sinema ve sahne için uyarlandı.

Newman’ın çocuk edebiyatındaki en etkili eserlerinden Heather Has Two Mommies, 1989’da yayımlandı. Kitap, iki annesiyle yaşayan küçük Heather’ın okula başladığında farklı aile biçimleriyle karşılaşmasını anlatır. Aileyi tek bir yapıyla sınırlandırmayan eser, sevgi ve bakımın aile bağlarının temeli olduğunu vurgular.

Heather Has Two Mommies, lezbiyen ebeveynli bir aileyi olumlu ve gündelik yaşam içinde görünür kılan öncü çocuk kitaplarından biri oldu. Yayımlandığı dönemden itibaren aile çeşitliliği, çocuk edebiyatında temsil ve kitap yasakları çevresindeki tartışmaların merkezinde yer aldı. Newman daha sonra metni yeni kuşaklar için gözden geçirerek yeniden yayımladı.

Mommy, Mama, and Me ile Daddy, Papa, and Me adlı resimli kitaplarında iki anneli ve iki babalı ailelerin gündelik hayatlarını küçük çocukların bakış açısından anlattı. Saturday Is Pattyday ve Felicia’s Favorite Story gibi eserlerinde ayrılık, evlat edinme, ebeveynlik ve çocuğun aile içindeki güven duygusu üzerinde durdu.

Sparkle Boy, The Fairest in the Land ve I Can Be... ME! gibi resimli kitaplarında çocukların kıyafet, oyun, görünüş ve kendilerini ifade etme biçimleri üzerine kurulmuş toplumsal cinsiyet kalıplarını sorguladı. Çocukların kendilerini belirli kadınlık ve erkeklik kurallarıyla sınırlandırmadan tanıyabilmelerini ele aldı.

Newman’ın Yahudi kültürünü ve aile geleneklerini konu alan çocuk kitapları arasında Runaway Dreidel!, Here Is the World, The Babka Sisters, Joyful Song: A Naming Story ve Ketzel, the Cat Who Composed yer alır. Bayramlar, aile törenleri, yemekler, müzik, ad verme gelenekleri ve kuşaklar arası bağlar bu eserlerin ortak konularındandır.

Ketzel, the Cat Who Composed, besteci Moshe Cotel ile kedisi Ketzel’in gerçek yaşamından esinlenen bir resimli kitaptır. Bir kedinin piyano tuşlarında oluşturduğu kısa ses dizisinin bir müzik eserine dönüşmesini anlatan kitap, yaratıcılık, insan-hayvan bağı ve sanatın beklenmedik kaynakları üzerinde durur.

Hachiko Waits, 2004’te yayımlandı ve Türkçeye Hachiko adıyla çevrildi. Gerçek bir olaydan esinlenen çocuk romanı, Tokyo Üniversitesi profesörlerinden Hidesaburō Ueno ile Akita cinsi köpeği Hachiko arasındaki bağlılığı anlatır.

Profesör Ueno her sabah işe gitmek için trene binerken Hachiko ona istasyona kadar eşlik eder ve her öğleden sonra dönüşünü bekler. Profesörün ansızın ölmesinin ardından Hachiko, onun bir gün geri geleceğine inanarak yıllar boyunca aynı saatte Shibuya İstasyonu’na gitmeyi sürdürür.

Romanda Hachiko’nun hikâyesi, onunla dostluk kuran Yasuo adlı çocuk aracılığıyla genişletilir. Yasuo, Hachiko’ya yiyecek getirir, onun istasyonda bekleyişine tanıklık eder ve köpeğin hikâyesinin unutulmamasını sağlar. Böylece anlatı yalnızca bir köpeğin sahibine bağlılığını değil, bir çocuğun ölüm, sabır ve sorumluluk kavramlarını öğrenmesini de konu edinir.

Hachiko’da beklemek edilgen bir davranış değildir. Köpeğin her gün aynı yere dönmesi, sevgiyi ve hatırlamayı sürdüren bilinçli bir bağlılığa dönüşür. Tren istasyonu ise kavuşma umuduyla kaybın aynı anda yaşandığı bir mekân olarak kullanılır.

Eser, Japon kültürüne ait gündelik kelimelere ve yaşam ayrıntılarına yer verir. Kitabın sonunda gerçek Hachiko’nun yaşamını açıklayan bir yazar notu ile Japonca kelimeleri açıklayan bir bölüm bulunur. Hachiko Waits, 2005 Bank Street Yılın En İyi Çocuk Kitapları seçkisine alındı; daha sonra Bluestem Illinois Okur Seçimi ve Voices of Youth ödüllerini kazandı.

Newman, Hachiko’nun hikâyesine 2012’de yayımlanan I Remember: Hachiko Speaks adlı şiir kitabında yeniden döndü. Farklı şiir biçimlerinden oluşan eserde yaşlı Hachiko, geçmişine, sahibine ve yıllar süren bekleyişine kendi sesiyle bakar. Hachiko Waits dışarıdan anlatılan tarihsel bir çocuk romanıyken bu eser köpeğin iç dünyasını şiir aracılığıyla kurar.

Fat Chance adlı gençlik romanında beden algısı, yeme bozuklukları, arkadaşlık ve ergenlik dönemindeki kabul görme isteğini ele aldı. Jailbait ise genç bir kızın kendisinden yaşça büyük bir erkekle kurduğu ilişki üzerinden güç dengesizliği, cinsel istismar, yalnızlık ve yetişkinlerin sorumluluğu gibi ağır konulara yöneldi.

October Mourning: A Song for Matthew Shepard, 2012’de yayımlanan şiirsel anlatıdır. Newman, 1998’de eşcinsel olduğu için saldırıya uğrayarak öldürülen üniversite öğrencisi Matthew Shepard’ın hikâyesini farklı şiir biçimleri ve çoklu bakış açılarıyla ele aldı.

Kitapta Matthew Shepard’ın kendisinin yanı sıra saldırının gerçekleştiği çit, geceyi gören yıldızlar, yakındaki hayvanlar ve olayla bağlantılı farklı kişiler şiirsel seslere dönüşür. Eser, nefret suçu, homofobi, yas, toplumsal sorumluluk ve tanıklık kavramlarını inceler. October Mourning, Amerikan Kütüphane Derneğinin Stonewall Onur Kitabı seçkisinde yer aldı.

Newman, Matthew Shepard’ın yaşamına ve ölümünün ardından oluşan toplumsal hafızaya Always Matt: A Tribute to Matthew Shepard adlı eserinde yeniden yöneldi. Böylece bir nefret suçunun yalnızca gerçekleştiği döneme ait olmadığını, sonraki kuşakların insan hakları ve ayrımcılık mücadelesini de etkilediğini gösterdi.

I Carry My Mother, annesinin hastalığı ve ölüm sürecini anlatan şiirsel bir anıdır. Şair; bakım verme, anne-kız ilişkisi, yaşlanma, bedensel kırılganlık ve yas konularını birbirine bağlı şiirlerle işler. Annenin ölümünden sonra sürdürülen hatırlama, kaybedilen kişinin dil ve gündelik alışkanlıklar içinde yaşamaya devam etmesini sağlar.

I Wish My Father, babasının yaşlılık ve yaşamının son dönemini merkeze alan şiirlerden oluşur. Eser, sevgiyle kızgınlığın, bakım sorumluluğuyla tükenmişliğin ve aile sadakatiyle bireysel özgürlük ihtiyacının aynı ilişkide bulunabileceğini gösterir.

Newman’ın yetişkin şiirlerinde aşk, lezbiyen kimliği, Yahudi kültürü, aile, beden, annelik, yaşlanma, AIDS, ölüm ve yas temaları öne çıkar. Just Looking for My Shoes, Love Me Like You Mean It, Sweet Dark Places, Nobody’s Mother ve Lovely bu alandaki şiir kitapları arasındadır.

Write from the Heart adlı kurgu dışı eserinde yazma isteğini geliştirmek, anıları edebî malzemeye dönüştürmek ve düzenli çalışma alışkanlığı kazanmak üzerine alıştırmalara yer verdi. Yazmayı yalnızca mesleki bir beceri değil, insanın kendi deneyimini anlamlandırma ve başkalarıyla paylaşma yöntemi olarak ele aldı.

Lesléa Newman, 2008-2010 yılları arasında Massachusetts eyaletindeki Northampton kentinin şair laureatı olarak görev yaptı. Üniversitelerde, okullarda ve kütüphanelerde yaratıcı yazarlık, çocuk edebiyatı, Yahudi kimliği, LGBTİ+ temsili ve ayrımcılıkla mücadele üzerine konuşmalar gerçekleştirdi. Spalding Üniversitesinin lisansüstü yaratıcı yazarlık programında öğretim ve danışmanlık çalışmalarında bulundu.

Eserleriyle National Endowment for the Arts yaratıcı yazarlık bursu, Massachusetts Kitap Ödülü, National Jewish Book Award, Sydney Taylor Book Award ve Stonewall onur dereceleri dâhil olmak üzere çok sayıda ödüle değer görüldü. Kitapları Türkçenin de aralarında bulunduğu farklı dillere çevrildi.

Lesléa Newman’ın edebî üretimi, çocukların ve yetişkinlerin konuşmakta zorlandıkları konuları açık, duygusal ve erişilebilir bir dille görünür kılar. Aile çeşitliliği, sadakat, yas, kimlik, ayrımcılık ve sevgi çevresinde gelişen eserleri, temsil edilmeyen hayatların edebiyatta yer bulmasına katkıda bulundu.

#LesleaNewman #AmerikanEdebiyatı #ÇocukEdebiyatı #Hachiko #HachikoWaits #HeatherHasTwoMommies #OctoberMourning #Şiir #GençlikEdebiyatı #LGBTİEdebiyatı #YahudiEdebiyatı #HayvanHikâyeleri