Jules Gabriel Verne, 8 Şubat 1828’de Fransa’nın Nantes kentinde doğdu. Babası Pierre Verne hukukçu, annesi Sophie Allotte de la Fuÿe ise denizcilik ve ticaretle bağlantılı bir aileden geliyordu. Loire Nehri kıyısındaki Nantes limanı, çocukluğundan itibaren gemiler, uzak ülkeler ve yolculuklarla ilgili hayal dünyasını besledi.

Öğrenimine Nantes’taki okullarda başladı. Küçük yaşlarda şiir, şarkı sözü ve tiyatro metinleri yazdı. Edebiyatın yanında coğrafya, denizcilik, keşif yolculukları ve dönemin bilimsel gelişmeleriyle ilgilendi.

1848’de hukuk öğrenimini tamamlamak ve babasının mesleğini sürdürmek amacıyla Paris’e gitti. Hukuk eğitimini tamamlamasına rağmen avukatlık yapmayı istemedi. Tiyatroları, edebiyat çevrelerini ve Paris salonlarını izleyerek yazarlık kariyeri kurmaya yöneldi.

Alexandre Dumas ve oğlu Alexandre Dumas fils ile tanıştı. İlk sahne eserlerinden Kırık Samanlar, 1850’de oynandı. Bir süre Théâtre-Lyrique’te sekreter olarak çalıştı; komediler, operet metinleri, şiirler ve şarkı sözleri yazdı.

1857’de Honorine de Viane ile evlendi ve ailesinin geçimini sağlamak amacıyla borsacılık yapmaya başladı. Bu dönemde yazmayı bırakmadı. İngiltere ve İskoçya’ya, ardından İskandinavya’ya yaptığı yolculuklar, coğrafya ile seyahat anlatılarına duyduğu ilgiyi güçlendirdi.

1861’de yayıncı Pierre-Jules Hetzel ile tanıştı. Hetzel, Verne’in bilimsel bilgiyi macerayla birleştiren anlatı yeteneğini fark etti ve Balonla Beş Haftayı 1863’te yayımladı. Romanın başarısı, ikilinin uzun süreli yayıncılık iş birliğini başlattı.

Hetzel’in yayımladığı Olağanüstü Yolculuklar dizisi, dünyanın coğrafi ve bilimsel bilgisini sürükleyici romanlarla geniş bir okur kitlesine aktarmayı amaçladı. Verne, olay örgülerini hazırlarken atlaslardan, bilim dergilerinden, seyahatnamelerden, gazetelerden ve uzmanlarla yaptığı görüşmelerden yararlandı.

Dünyanın Merkezine Yolculuk, yer kabuğunun altına yapılan düşsel bir keşfi; Ay’a Yolculuk ve Ay’ın Çevresinde, uzaya ulaşma düşüncesini; Denizler Altında Yirmi Bin Fersah ise Kaptan Nemo ile Nautilus’un denizaltı yolculuklarını konu edindi. Bu romanlarda bilimsel gerçeklerle kurmaca makineler ve olağanüstü güzergâhlar bir araya getirildi.

Seksen Günde Dünya Turu, 1872’de gazete tefrikası olarak yayımlanmaya başladı ve 1873’te kitap hâline getirildi. Romanın merkezinde, Londra’daki Reform Kulübünün düzenli, ölçülü ve dakik üyesi Phileas Fogg bulunur.

Fogg, gelişen ulaşım ağları sayesinde dünyanın seksen günde dolaşılabileceğini savunur ve bu görüşü üzerine yirmi bin sterlinlik bir bahse girer. Yeni uşağı Passepartout ile birlikte Londra’dan ayrılarak yolculuğunu belirli bir takvime göre tamamlamaya çalışır.

Yolculuk; Süveyş, Bombay, Kalküta, Hong Kong, Yokohama, San Francisco ve New York üzerinden yeniden Londra’ya uzanır. Trenler, buharlı gemiler ve yerel ulaşım araçları aynı güzergâhın parçaları hâline gelir. Gecikmeler, kaçırılan bağlantılar ve beklenmeyen engeller, hesaplanmış programı sürekli tehdit eder.

Passepartout, Fogg’un mesafeli ve matematiksel kişiliğinin karşısında hareketli, duygusal ve meraklı bir karakterdir. Dedektif Fix, Fogg’u bir banka soyguncusu sanarak yolculuk boyunca takip eder. Hindistan’da karşılaştıkları Aouda ise kurtarılmasının ardından yolculuğa katılır.

Romanın olay örgüsü zaman ölçümü ve takvim hesabı üzerine kuruludur. Fogg’un dünyayı doğuya doğru dolaşması sonucunda tarih çizgisinden kaynaklanan zaman farkı, anlatının çözümünde belirleyici olur. Böylece coğrafi bilgi, yalnızca arka plan olmaktan çıkarak doğrudan olay örgüsünü biçimlendirir.

Seksen Günde Dünya Turu, on dokuzuncu yüzyılın demiryolları, buharlı gemileri, Süveyş Kanalı ve kıtalararası ulaşım sistemleriyle küçülen dünyasını yansıtır. Teknoloji, uzak coğrafyaları birbirine bağlarken insan yaşamını saatlere, tarifelere ve kesin hesaplara bağımlı hâle getirir.

Fogg başlangıçta çevresini yalnızca aşılması gereken mesafeler ve yetişilmesi gereken saatler üzerinden değerlendirir. Yolculuk ilerledikçe dostluk, dayanışma, fedakârlık ve Aouda’ya karşı geliştirdiği bağlılık, maddi bahisten daha önemli hâle gelir.

Roman, farklı ülkeleri ve kültürleri Avrupalı bir anlatıcının bakış açısından tasvir eder. Coğrafi çeşitlilik ve keşif heyecanı anlatının temel çekiciliğini oluştururken bazı toplum tasvirleri dönemin sömürgeci bakışını ve kültürel kalıplarını yansıtır.

Eser kısa sürede geniş bir okur kitlesine ulaştı ve Verne’in en tanınmış romanlarından biri oldu. Verne ile Adolphe d’Ennery’nin hazırladığı sahne uyarlaması 1874’te gösterime girdi. Roman daha sonra sinema, televizyon, tiyatro, çizgi roman ve animasyonlara defalarca uyarlandı.

Esrarlı Ada, Kaptan Grant’ın Çocukları, Mihail Strogoff, On Beş Yaşında Bir Kaptan, İki Yıl Okul Tatili, Karpatlar Şatosu ve Dünyanın Hâkimi, Verne’in diğer başlıca eserleri arasındadır. Romanlarında teknolojik ilerlemeye duyduğu hayranlığı, bilimin denetimsiz güç ve kişisel iktidar amacıyla kullanılmasına ilişkin kaygılarla birlikte işledi.

Verne, 1871’de ailesiyle Amiens’e yerleşti. Kendi tekneleri Saint-Michel I, Saint-Michel II ve Saint-Michel III ile Avrupa kıyılarında ve Akdeniz’de yolculuklar yaptı. 1888’de Amiens Belediye Meclisine seçilerek kültür, tiyatro ve şehir yaşamıyla ilgili çalışmalarda görev aldı.

Jules Verne, 24 Mart 1905’te Amiens’te öldü. Coğrafya, bilim, teknoloji ve keşif düşüncesini macera romanıyla birleştiren eserleri, modern bilimkurgunun gelişimini etkiledi ve dünya edebiyatının en yaygın okunan klasiklerinden biri hâline geldi.

#JulesVerne #FransızEdebiyatı #SeksenGündeDünyaTuru #MaceraRomanı #Bilimkurgu #OlağanüstüYolculuklar #GeziEdebiyatı #Teknoloji #Coğrafya #PhileasFogg #DünyaKlasikleri #OnDokuzuncuYüzyıl