Can Dündar, 16 Haziran 1961’de Ankara’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Ankara’da tamamladı. Ankara Atatürk Lisesi’nden sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulu’ndan mezun oldu. İngiltere’de London School of Journalism’de gazetecilik eğitimi aldı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde siyaset bilimi alanında yüksek lisans ve doktora çalışmasını tamamladı.
Gazeteciliğe 1979’da başladı. Yankı, Hürriyet, Nokta, Haftaya Bakış, Söz, Tempo, Sabah, Milliyet ve Cumhuriyet gibi yayın organlarında çalıştı. Gazete yazarlığı, haber dosyaları, araştırma yazıları, söyleşiler ve köşe yazılarıyla Türkiye’nin yakın tarihi, siyasal hayatı, medya düzeni ve toplumsal dönüşümleri üzerine yoğunlaştı.
Televizyonculuk kariyerine TRT’de başladı. Daha sonra özel televizyonlarda haber, tartışma ve belgesel programları hazırladı. Demirkırat, 12 Mart, Cumhuriyetin Kraliçeleri, Sarı Zeybek, Gölgedekiler, Yükselen Bir Deniz, İsmet Paşa, Köy Enstitüleri, Nâzım Hikmet, Yüzyılın Aşkları ve Karaoğlan gibi belgeselleriyle geniş izleyici kitlesine ulaştı. Bu çalışmalar, Türkiye’nin yakın siyasal tarihiyle popüler belgesel anlatısını birleştiren örnekler arasında yer aldı.
Sarı Zeybek, Can Dündar’ın en çok bilinen belgesel ve kitap çalışmalarından biridir. Atatürk’ün son dönemini, hastalığını, çevresindeki siyasi atmosferi ve ölümüne giden süreci belgesel anlatı diliyle ele alır. Demirkırat, Türkiye’de çok partili hayata geçişi ve Demokrat Parti dönemini; 12 Mart, 1971 müdahalesini; İsmet Paşa, İsmet İnönü’nün siyasi ve kişisel portresini; Köy Enstitüleri ise Cumhuriyet’in eğitim tarihindeki önemli bir kurumu konu edinir.
Can Dündar’ın kitapları arasında Sarı Zeybek, Demirkırat, 12 Mart, Yükselen Bir Deniz, İsmet Paşa, Köy Enstitüleri, Yaveri Atatürk’ü Anlatıyor, Mustafa Kemal Aramızda, Vehbi Koç, Nâzım Hikmet, Yüzyılın Aşkları, Ben Böyle Veda Etmeliyim, Yakamdaki Yüzler, Abim Deniz, Birand, Lüsyen, Aşka Veda, Tutuklandık ve Vatan Haini yer alır. Bu eserlerde belgesel kitap, biyografi, anı-anlatı, yakın tarih, siyasal tarih, medya yazısı ve kişisel tanıklık türleri öne çıkar.
Abim Deniz, Deniz Gezmiş’in kardeşi Hamdi Gezmiş’in anlatıları, belgeleri, fotoğrafları ve aile hafızası çevresinde kurulan bir biyografik anlatıdır. Nâzım Hikmet, şairin hayatını, siyasi mücadelesini, aşklarını, sürgününü ve edebî kişiliğini belgeselci bir yaklaşımla ele alır. Yakamdaki Yüzler, yazarın karşılaştığı, tanıklık ettiği ve yazı hayatında iz bırakan kişileri anlattığı portre kitabıdır.
2015’te Cumhuriyet gazetesinin genel yayın yönetmeni olduğu dönemde yayımlanan MİT tırları haberi nedeniyle tutuklandı ve yargılandı. Bu süreç, onun gazetecilik hayatında ve uluslararası görünürlüğünde belirleyici bir kırılma oldu. Tutuklandık, bu dönemin cezaevi, yargılama ve gazetecilik deneyimini konu alan anlatılarından biridir. Vatan Haini ise tahliye sonrasında yaşanan süreci, Almanya’ya gidişini, sürgün hayatını ve basın özgürlüğü çevresindeki kişisel tanıklığını işler.
Can Dündar, basın özgürlüğü, ifade özgürlüğü, gazetecilik etiği ve siyasal baskı konularında uluslararası düzeyde tanınan isimlerden biri hâline geldi. Committee to Protect Journalists International Press Freedom Award, Reporters Without Borders Human Rights Prize ve Prix Europa European Journalist of the Year gibi ödüllere değer görüldü. Almanya’da gazetecilik çalışmalarını, yazılarını ve dijital yayıncılık faaliyetlerini sürdürdü.
Can Dündar’ın yazarlığında araştırmacı gazetecilik, belgesel anlatı, yakın tarih, biyografi, politik portre, kişisel tanıklık, medya eleştirisi ve ifade özgürlüğü başlıca eksenleri oluşturur. Kurmaca merkezli bir yazar değildir; belge, arşiv, röportaj, tanıklık ve gazetecilik gözlemiyle ilerleyen anlatı kitaplarıyla öne çıkar. Dili, geniş okur kitlesine ulaşmayı hedefleyen açık, akıcı ve belgesel anlatıya yakın bir yapı taşır.
#TürkYazar #Gazeteci #Belgesel #Araştırmaİnceleme #YakınTarih #Biyografi #Anı #SarıZeybek #Demirkırat #AbimDeniz #Tutuklandık #BasınÖzgürlüğü
Can Dündar, Bibliosfer’de gazetecilik, belgesel, araştırma-inceleme, yakın tarih, biyografi, anı-anlatı, siyasal tarih, medya eleştirisi ve basın özgürlüğü başlıklarıyla değerlendirilebilecek bir yazardır. Edebî kurmaca üretiminden çok gazetecilik belgeleri, tarihsel anlatı, portre, röportaj, tanıklık ve belgesel metinleriyle öne çıkar.
Sarı Zeybek, Can Dündar’ın belgesel anlatı yazarlığını temsil eden temel eserlerden biridir. Atatürk’ün son günleri çevresinde kurulan metin, tarihsel kişiliği resmî söylemin ötesinde insani yönleri, hastalığı, yalnızlığı, yakın çevresi ve siyasi atmosferiyle anlatır. Bu yönüyle eser, yakın tarih, biyografi ve belgesel kitap kategorileriyle ilişkilidir.
Demirkırat, 12 Mart, İsmet Paşa ve Köy Enstitüleri gibi çalışmalar, Dündar’ın Türkiye’nin siyasal tarihindeki kırılma anlarını geniş izleyici ve okur kitlesine aktarma yönünü gösterir. Bu eserlerde tarih, akademik monografi biçiminden çok belgeselci anlatı, arşiv, tanıklık, dönemin aktörleri ve kronolojik akış üzerinden kurulur.
Abim Deniz, Nâzım Hikmet, Birand ve Yakamdaki Yüzler, yazarın biyografik portre ve kişisel hafıza alanındaki üretimini gösterir. Bu kitaplarda kişiler yalnızca tarihsel figür olarak değil; aile ilişkileri, belgeler, tanıklıklar, mektuplar, fotoğraflar ve dönemin ruhu içinde ele alınır. Böylece Dündar’ın yazarlığı, gazetecilikle biyografi arasında bir ara form oluşturur.
Tutuklandık ve Vatan Haini, Can Dündar’ın kişisel tanıklık ve basın özgürlüğü eksenindeki metinleridir. Bu eserler, gazetecilik pratiğinin yargı, cezaevi, sürgün, ifade özgürlüğü ve siyasal baskı başlıklarıyla kesiştiği bir deneyim alanını anlatır. Bu nedenle Can Dündar kaydı; gazetecilik, belgesel, yakın tarih, biyografi, anı, medya, siyaset, ifade özgürlüğü ve çağdaş Türkiye tartışmaları başlıklarıyla birlikte okunmalıdır.
"O" Gün
Abim Deniz
Anka Kuşu Erdal İnönü Anlatıyor
Aşka Veda
Büyülü Fener
Yıldızlar
Ben Böyle Veda Etmeliyim İsmail Cem Anlatıyor
Benim Gençliğim
Birand Bir Ömür, Ardına Bakmadan...
Gölgedekiler
Tutuklandık
Sarı Zeybek
Yakamdaki Yüzler