Cahit Sıtkı Tarancı, asıl adıyla Hüseyin Cahit, 4 Ekim 1910’da Diyarbakır’da doğdu. Babası Bekir Sıtkı Bey, Diyarbakır’ın eski ve köklü ailelerinden Pirinççizâdeler’e mensuptu. Çocukluk yılları Diyarbakır’da geçti; ilk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Daha iyi bir eğitim alması için İstanbul’a gönderildi ve Kadıköy Saint-Joseph Lisesi’nde öğrenim gördü. Daha sonra Galatasaray Lisesi’ne geçti.

Galatasaray Lisesi yılları, onun şiir dünyasının oluşmasında belirleyici oldu. Burada Ziya Osman Saba ile tanıştı ve ömür boyu sürecek güçlü bir dostluk kurdu. Fransızcayı ilerletti; Baudelaire, Verlaine, Rimbaud, Mallarmé ve Valéry gibi Fransız şairlerini okudu. İlk şiirleri Galatasaray Lisesi’nin Akademi dergisiyle Servet-i Fünûn ve başka dergilerde yayımlandı.

1931’de Galatasaray Lisesi’ni bitirdikten sonra Mülkiye Mektebi’ne kaydoldu; ancak öğrenimini tamamlayamadı. Daha sonra Yüksek Ticaret Okulu’na devam etti. Bir süre Sümerbank’ta çalıştı. Paris’e giderek öğrenimini sürdürmeye çalıştı; fakat II. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine Türkiye’ye döndü. Bu dönem, onun şiirinde Fransız sembolizmi, bireysel iç dünya, yalnızlık ve ölüm temasının daha güçlü biçimde yerleştiği yıllar oldu.

İlk şiir kitabı Ömrümde Sükût, 1933’te yayımlandı. Bu kitapta yalnızlık, ölüm, iç sıkıntısı, zaman, gençlik ve bireysel duyarlık temaları öne çıkar. Cahit Sıtkı, şiirde ses, biçim ve anlam bütünlüğüne önem veren; sade ama işlenmiş bir Türkçe arayan bir şair olarak tanındı.

1941’de askere gitti; Ankara, Burhaniye ve Ilıca’da görev yaptı. Askerlik yılları onun şiir bakımından verimli dönemlerinden biri oldu. En tanınmış şiiri Otuz Beş Yaşı bu dönemde kaleme aldı. Bu şiirle 1946’da Cumhuriyet Halk Partisi Şiir Yarışması’nda birincilik kazandı. Otuz Beş Yaş, ölüm, yaşlanma, zamanın geçişi ve insanın faniliği üzerine Türk şiirinin en bilinen metinlerinden biri hâline geldi.

Askerlikten sonra bir süre ailesinin işlerinde çalıştı; daha sonra Ankara’ya giderek Anadolu Ajansı’nda mütercim olarak görev aldı. Çalışma hayatına düzenli biçimde uyum sağlamakta zorlandı; asıl ilgisi şiir, edebiyat ve dost çevresi etrafında yoğunlaştı. Şiirlerinin yanında hikâyeler, mektuplar, denemeler, konuşmalar ve çeviriler de yazdı.

Başlıca şiir kitapları Ömrümde Sükût, Otuz Beş Yaş, Düşten Güzel, ölümünden sonra yayımlanan Sonrası ve çeşitli baskılarla yayımlanan Bütün Şiirleridir. Mektup türünde Ziya’ya Mektuplar ve Eşime ve Nihal’e Mektuplar; inceleme alanında Peyami Safa: Hayatı ve Eserleri; yazı ve konuşmaları içeren derlemeler de onun şiir dışındaki üretimini gösterir.

1954’te geçirdiği rahatsızlık sonucunda kısmî felç oldu; konuşma ve hareket kabiliyetini büyük ölçüde kaybetti. İstanbul ve Diyarbakır’da tedavi gördükten sonra arkadaşı Samet Ağaoğlu’nun yardımıyla Viyana’ya gönderildi. 12 Ekim 1956’da Viyana’da hayatını kaybetti. Diyarbakır’da doğup büyüdüğü ev daha sonra Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi hâline getirildi.

Cahit Sıtkı Tarancı, Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde ölüm, yaşama sevinci, yalnızlık, zaman, gençlik, aşk ve sade Türkçe duyarlığını güçlü bir lirik söyleyişle birleştiren önemli şairlerden biridir.

#edebiyat #okuma #yazar