Cahit Külebi, asıl adıyla Mahmut Cahit, 10 Ocak 1917’de Tokat’ın Zile ilçesine bağlı Çeltek köyünde doğdu. Babası Necati Bey, annesi Feride Hanım’dır. Ailesi, doğumundan kısa süre önce Rus işgali sebebiyle Erzurum’dan Tokat yöresine göç etmişti. Erzurum’da “Gullebiler” olarak bilinen aile lakabından hareketle kullandığı Külebi adını daha sonra soyadı olarak tescil ettirdi.

İlköğrenimini Zile, Artova ve Niksar’da tamamladı. Ortaokul ve lise öğrenimini Sivas Erkek Lisesi’nde parasız yatılı olarak gördü. Sivas yılları, onun şiir dünyasının oluşmasında belirleyici oldu. Ahmet Kutsi Tecer’in etkisi, halk şiiriyle karşılaşması ve Sivas çevresinin Anadolu atmosferi, şiirindeki yerli, doğal ve içten söyleyişin temel kaynakları arasında yer aldı.

Yükseköğrenimini İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’nun sağladığı imkânla İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde tamamladı. 1940’ta mezun oldu. Askerlik görevinden sonra Antalya Lisesi’nde edebiyat öğretmeni olarak çalışmaya başladı. Daha sonra Ankara Devlet Konservatuvarı’nda, Ankara Gazi Lisesi’nde ve Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmenlik, yöneticilik ve müfettişlik görevlerinde bulundu. İsviçre’de kültür ataşeliği ve öğrenci müfettişliği yaptı.

1973’te emekliye ayrıldı. Türk Dil Kurumu’nda uzun yıllar görev aldı; 1976-1983 yılları arasında kurumun genel sekreterliğini yürüttü. Edebiyat ve dil alanındaki bu kurumsal çalışmaları, onun yalnızca şair değil, aynı zamanda eğitimci ve kültür insanı kimliğini de güçlendirdi.

İlk şiirlerini lise yıllarında yayımladı. Gurbet Acısı adlı ilk şiiri 1933’te Toplantı dergisinde çıktı. Daha sonra Yücel, Gençlik, Sokak, Varlık, Ülkü, Türk Dili, Hisar ve çeşitli dergilerde şiirleri yayımlandı. 1940’lı yıllardan itibaren kendine özgü şiir sesini buldu.

Başlıca şiir kitapları arasında Adamın Biri, Rüzgâr, Atatürk Kurtuluş Savaşında, Yeşeren Otlar, Süt, Türk Mavisi, Yangın, Bütün Şiirleri ve Güz Türküsü yer alır. Yeşeren Otlar ile 1955 yılında Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülü’nü aldı. Atatürk Kurtuluş Savaşında adlı şiiri ise Nevit Kodallı tarafından Atatürk Oratoryosu olarak bestelendi.

Cahit Külebi’nin şiirlerinde Anadolu, çocukluk, gurbet, memleket manzaraları, tabiat, aşk, yalnızlık, özlem, yaşama sevinci, hüzün ve insan sevgisi öne çıkar. Şiiri, halk şiirinden beslenen ama onu doğrudan taklit etmeyen, sade, içten ve lirik bir söyleyişe dayanır. Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde Anadolu duyarlığını modern şiir diliyle birleştiren önemli şairlerden biridir.

Cahit Külebi, 20 Haziran 1997’de Ankara’da hayatını kaybetti. Ardında sade Türkçe, halk şiiri duyarlığı, Anadolu sevgisi ve içten lirik söyleyişle kurulan güçlü bir şiir mirası bıraktı.

#edebiyat #okuma #yazar