Çağlar Keyder, 5 Temmuz 1947’de İstanbul’da doğdu. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul’da tamamladı. Yükseköğrenimini Amerika Birleşik Devletleri’nde yaptı; 1969’da Yale Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden mezun oldu. Doktora çalışmasını University of California, Berkeley’de ekonomi alanında tamamladı ve 1977’de doktora derecesi aldı.

Akademik kariyerine Orta Doğu Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü’nde başladı. 1970’li yıllarda ODTÜ’de öğretim üyeliği yaptı; iktisat, kalkınma, Türkiye ekonomisi ve politik iktisat alanlarında dersler verdi. Daha sonra Amerika Birleşik Devletleri’nde State University of New York at Binghamton’da Sosyoloji Bölümü’nde görev aldı. Binghamton’daki çalışmaları, onun tarihsel sosyoloji, dünya-sistemi yaklaşımı ve politik iktisat alanındaki uluslararası akademik çevrelerle ilişkisini güçlendirdi.

1990’lardan itibaren Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü’nde dersler verdi. Boğaziçi Üniversitesi’nde sosyal politika, tarihsel sosyoloji, Türkiye modernleşmesi, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi iktisadi yapıları, sınıf ilişkileri ve kentleşme üzerine çalışan araştırmacılar üzerinde etkili oldu. Boğaziçi Üniversitesi’nden 2014’te emekli oldu. Koç Üniversitesi ve Binghamton Üniversitesi ile akademik çalışmalarını sürdürdü.

Çağlar Keyder’in çalışma alanları tarihsel sosyoloji, politik iktisat, Türkiye iktisat tarihi, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kapitalist gelişme, devlet ve sınıf ilişkileri, dünya ekonomisi, çevre ekonomileri, tarımsal dönüşüm, kent sosyolojisi, İstanbul çalışmaları, sosyal politika, refah rejimleri ve hukuk sosyolojisi çevresinde yoğunlaştı. İktisadı yalnızca ekonomik göstergelerle değil; sınıf ilişkileri, devlet yapısı, dünya kapitalizmi, mekân, tarım, kent ve toplumsal dönüşüm bağlamında ele aldı.

En bilinen eserlerinden biri State and Class in Turkey: A Study in Capitalist Development adlı çalışmasıdır. Türkçede Türkiye’de Devlet ve Sınıflar adıyla yayımlanan bu kitap, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan kapitalist gelişme sürecini devlet, sınıflar, dünya ekonomisi ve ulusal kalkınma ilişkileri içinde inceler. Keyder, Türkiye’de kapitalizmin gelişimini yalnızca iç dinamiklerle değil, dünya ekonomisine eklemlenme biçimleriyle birlikte ele alır.

Ulusal Kalkınmacılığın İflası, Keyder’in Türkiye’de kalkınmacı modelin sınırlarını, dünya ekonomisindeki dönüşümleri, ithal ikameci sanayileşmenin çözülüşünü ve neoliberal döneme geçişi tartıştığı önemli eserlerinden biridir. Bu çalışma, Türkiye’nin 1980 sonrası dönüşümünü küresel kapitalizm ve ulusal kalkınmacılık krizleri bağlamında anlamaya yönelir.

Memalik-i Osmaniye’den Avrupa Birliği’ne, Osmanlı’dan modern Türkiye’ye uzanan tarihsel dönüşümü, modernleşme, kapitalizm, Avrupa ile ilişkiler, devlet, toplum ve kimlik başlıklarıyla ele alan metinlerinden oluşur. Bu eser, Keyder’in Osmanlı-Türkiye tarihini uzun dönemli toplumsal ve iktisadi süreçler içinde değerlendirme eğilimini gösterir.

Çağlar Keyder’in kent sosyolojisi ve İstanbul üzerine çalışmaları da önemlidir. İstanbul: Küresel ile Yerel Arasında adlı derleme, İstanbul’un küreselleşme sürecindeki konumunu, mekânsal dönüşümünü, sınıfsal ayrışmalarını, kültürel çoğulluğunu ve yerel dinamiklerini ele alır. Bu çalışma, İstanbul’u yalnızca tarihî bir şehir olarak değil, küresel kapitalizmle yerel toplumsal ilişkilerin kesiştiği bir kent olarak değerlendirir.

Tarımsal yapılar ve kırsal dönüşüm üzerine de çalışmalar yaptı. Zafer Yenal ile birlikte hazırladığı Bildiğimiz Tarımın Sonu, Türkiye’de tarımsal üretimin, köylülüğün, gıda rejiminin ve kırsal ilişkilerin neoliberal dönüşümünü tartışır. Bu eser, tarımı yalnızca üretim tekniği ya da köy ekonomisi olarak değil, küresel piyasalar, devlet politikaları, gıda zincirleri ve toplumsal sınıflar bağlamında ele alır.

Sosyal politika alanında Ayşe Buğra ile birlikte yaptığı derleme ve çalışmalar, Türkiye’de refah rejimi, sosyal haklar, yoksulluk, vatandaşlık geliri ve sosyal devlet tartışmalarına katkı sağladı. Sosyal Politika Yazıları ve Bir Temel Hak Olarak Vatandaşlık Gelirine Doğru bu çizgide öne çıkan eserler arasında yer alır.

Çağlar Keyder, New Perspectives on Turkey dergisinin kurucu editörleri arasında yer aldı ve uzun süre derginin yayın faaliyetlerinde görev yaptı. Ayrıca International Journal of Middle East Studies, Contemporary Sociology, Toplum ve Bilim ve farklı akademik yayın çevrelerinde editörlük, yayın kurulu üyeliği ve danışma kurulu görevleri üstlendi. Türkiye Bilimler Akademisi ve Bilim Akademisi üyeliğiyle akademik kurumlar içinde de yer aldı.

Çağlar Keyder, Türkiye’de tarihsel sosyoloji ve politik iktisat alanının en etkili akademisyen-yazarlarından biridir. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’nin kapitalist gelişimini, devlet ve sınıf ilişkilerini, dünya ekonomisiyle bağlarını, kentleşme süreçlerini ve sosyal politika meselelerini disiplinlerarası bir yaklaşımla inceleyen çalışmalarıyla tanınır.

#edebiyat #okuma #yazar