Burhan Cahit Morkaya, asıl adıyla Ali Burhanettin, 1892’de İstanbul’da doğdu. Orta öğrenimini Mercan İdadisi’nde tamamladı. 1912’de Mülkiye Mektebi’nden mezun oldu. Öğrencilik yıllarında gazeteciliğe başladı; Yeni Gazete, Osmanlı Millî Ajansı, Servet-i Fünun, Vatan, Karagöz, Köroğlu ve Milliyet gibi gazete ve dergilerde çalıştı, yazılar yazdı ve bazı yayınları yönetti.

1918’de Karagöz gazetesini kurdu; daha sonra bu yayının adını Köroğlu olarak değiştirdi ve ölümüne kadar bu gazeteyi çıkarmayı sürdürdü. Gazetecilik, matbaacılık ve yazarlık onun hayatında iç içe ilerledi. Morkaya, yazı hayatını geçim kaynağı hâline getiren üretken kalemlerden biri oldu.

Burhan Cahit Morkaya, Cumhuriyet’in ilk döneminde geniş okur kitlesine ulaşan popüler romanlarıyla tanındı. Kırka yakın roman kaleme aldı. Romanlarında çoğunlukla aşk, aile, kadın-erkek ilişkileri, modernleşme, toplumsal değişim, I. Dünya Savaşı sonrası hayat, Millî Mücadele, Cumhuriyet’in yeni yaşam biçimi, şehirli çevreler ve eğitimli genç kuşaklar öne çıkar.

İlk edebî eseri Bizans Akşamları’dır. Romanları arasında Coşkun Gönül, Aşk Bahçesi, Gönül Yuvası, Kızıl Serap, Ayten, Harp Dönüşü, Hizmetçi Buhranı, Komşumun Romanı, Aşk Politikası, Şeyh Zeynullah, Köy Hekimi, İhtiyat Zabiti, Yüzbaşı Celâl, Cephe Gerisi, Dünkülerin Romanı, Gurbet Yolcusu, Patron, Sevenler Yolu, Nişanlılar, Yaprak Aşısı ve Köydeki Dost yer alır. Gazi Mustafa Kemal, İzmir’in Romanı, Gazi’nin Dört Süvarisi, Mudanya-Lozan-Ankara ve Atatürk’ün İki Cephesi gibi eserlerinde Millî Mücadele ve Cumhuriyet’in kuruluş süreci çevresindeki tarihsel konulara yöneldi.

Kızıl Serap, 1926’da yayımlanan romanıdır. Eserde varlıklı ve eğitimli bir genç kadın olan Ayten’in aşk, hayal kırıklığı, bağımsızlık, onur, toplumsal baskı ve kadın kimliği çevresinde yaşadığı iç çatışmalar anlatılır. İstanbul’un seçkin çevreleri, sayfiye hayatı ve Trabzon’a uzanan olay örgüsü içinde Ayten, kendi hayatını kurmak isterken dönemin erkek egemen ilişki anlayışıyla karşı karşıya gelir. Roman, erken Cumhuriyet’e geçiş sürecinde kadın, aşk, ahlak ve modern hayat tartışmalarını popüler roman kalıbı içinde işler.

Ayten, 1927’de yayımlanan ve Kızıl Serap’ın devamı olarak kurgulanan romanıdır. Bu kez anne Ayten ile kızı Ayten’in İstanbul’dan Paris’e uzanan hayatları merkeze alınır. Cumhuriyet’in ilanıyla hız kazanan modernleşme, kadın eğitimi, özgüven, spor, sanat, bireysel özgürlük ve cinsiyet ayrımcılığına karşı duran kadın imgesi romanın temel eksenlerini oluşturur. Ayten karakteri, döneminin popüler edebiyatında eğitimli, kendine yeten ve modern kadın tipinin dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkar.

Burhan Cahit Morkaya’nın yazarlığında sade, akıcı, doğrudan ve tefrika roman geleneğine yakın bir anlatım görülür. Sanat kaygısından çok geniş okur kitlesine ulaşma, olay örgüsünü hızlı ilerletme, aşk ve macera unsurlarını toplumsal değişimle birleştirme eğilimi belirgindir. Romanlarında İstanbullu, eğitimli, yabancı dil bilen, alafranga çevrelerden gelen gençler; doktor, subay, mühendis, mimar, yazar ve gazeteci gibi meslek grupları sıkça yer alır.

Morkaya, modern Türk popüler romanının erken Cumhuriyet dönemindeki üretken temsilcilerinden biridir. Aşk, modernleşme, kadın kimliği, şehir hayatı ve Millî Mücadele çevresinde kurduğu anlatılarla dönemin okuma zevkini, toplumsal beklentilerini ve yeni hayat tasavvurunu yansıtan yazarlardan biri oldu. 20 Ocak 1949’da İstanbul’da öldü.

#TürkYazar #Roman #PopülerRoman #Gazetecilik #Hikaye #Fıkra #Tiyatro #KızılSerap #Ayten #CumhuriyetDönemi #Modernleşme #KadınKarakterler