Aziz Sancar, 8 Eylül 1946’da Mardin’in Savur ilçesinde doğdu. Kalabalık bir ailede yetişti. İlk ve orta öğrenimini memleketinde sürdürdü; daha sonra İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde okudu. 1969’da tıp eğitimini tamamladıktan sonra bir süre Savur’da hekimlik yaptı. Bilimsel araştırma yapma isteğiyle Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti ve University of Texas at Dallas’ta moleküler biyoloji alanında doktora yaptı.

Doktora çalışmalarında DNA hasarı, fotoliyaz enzimi ve ışığa bağlı DNA onarımı üzerine yoğunlaştı. Daha sonra Yale Üniversitesi’nde DNA onarım mekanizmaları üzerine araştırmalarını sürdürdü. University of North Carolina School of Medicine’da biyokimya ve biyofizik alanında profesör olarak çalıştı. Bilimsel kariyerinin merkezinde DNA onarımı, nükleotid çıkarım onarımı, biyolojik saat, hücre döngüsü ve kanser biyolojisi yer aldı.

Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’yı nasıl onardığını açıklayan çalışmalarıyla moleküler biyoloji ve biyokimya alanında dünya çapında tanındı. Özellikle ultraviyole ışığın DNA’da oluşturduğu hasarın nasıl giderildiğini ve onarım enzimlerinin bu süreçte nasıl çalıştığını açıklayan araştırmaları, canlı hücrenin genetik bilgisini koruma mekanizmalarının anlaşılmasına önemli katkı sağladı. Bu çalışmalar, kanser, yaşlanma, genetik hastalıklar ve hücresel savunma mekanizmalarının araştırılması açısından büyük önem taşır.

2015’te Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile birlikte Nobel Kimya Ödülü’ne değer görüldü. Ödül, DNA onarım mekanizmalarının moleküler düzeyde açıklanmasına yönelik çalışmalara verildi. Sancar, bu ödülle bilim alanında Nobel alan ilk Türk bilim insanı olarak geniş kamuoyunda tanındı.

Aziz Sancar’ın yazılı üretimi, edebî kurmacadan çok bilimsel otobiyografi, bilim tarihi, bilim iletişimi ve düşünce-anlatı ekseninde değerlendirilir. Aziz Sancar’ın Kendi Kaleminden Hayatı ve Bilimi, onun Savur’dan başlayan hayatını, tıp eğitimini, Amerika’daki bilimsel mücadelesini, DNA onarımı üzerine araştırmalarını, Nobel’e uzanan bilimsel süreci ve bilim insanı olma anlayışını kendi anlatımıyla aktaran otobiyografik bilim kitabıdır.

Aziz Sancar’dan Bilim ve Ulusal Kalkınma Üzerine Aforizmalar, Sancar’ın çeşitli toplantılarda yaptığı konuşmalardan, yazılarından ve röportajlarından derlenen bir kitaptır. Eserde bilimsel çalışma disiplini, eğitim, gençlerin bilime yönelmesi, ulusal kalkınma, Cumhuriyet, Atatürk, Türk dünyası ve bilim ahlakı gibi başlıklar öne çıkar. Bu kitap, klasik anlamda tek parça yazılmış bir eser olmaktan çok, Sancar’ın kamuya açık düşüncelerini kısa ve yoğun ifadelerle bir araya getiren bir derleme niteliği taşır.

Aziz Sancar’ın bilimsel ve yazılı mirasında çalışkanlık, yöntemli düşünme, deneysel disiplin, bilimsel sabır, eğitim, vatan sevgisi, Cumhuriyet değerleri, genç kuşaklara bilim bilinci kazandırma ve uluslararası bilim dünyasında kalıcı üretim yapma fikri belirgindir. Yazılı metinleri, bilim insanının hayat hikâyesini ve bilimsel düşüncenin kişisel emekle nasıl birleştiğini göstermesi bakımından önemlidir.

#TürkBilimİnsanı #NobelKimyaÖdülü #Biyokimya #MolekülerBiyoloji #DNAOnarımı #BilimYazısı #Otobiyografi #AzizSancarınKendiKalemindenHayatıVeBilimi #Aforizmalar #Bilimİletişimi #Akademisyen #Cumhuriyet