Aziz Nesin, asıl adıyla Mehmet Nusret, 20 Aralık 1915’te İstanbul’un Heybeliada semtinde doğdu. Çocukluk yıllarında dinî eğitim aldı; küçük yaşta okuma yazma öğrendi. İlköğrenimini farklı okullarda sürdürdü. Vefa Ortaokulu, Davutpaşa Ortaokulu ve Çengelköy Askerî Ortaokulu’ndan sonra 1935’te Kuleli Askerî Lisesi’ni, 1937’de Harp Okulu’nu, 1939’da Askerî Fen Okulu’nu bitirdi. Subay olarak çeşitli şehirlerde görev yaptı.

Askerlik yıllarında şiir ve öykü yazmaya başladı. 1944’te ordudan ayrıldıktan sonra gazetecilik ve yazarlığa yöneldi. Yedigün, Karagöz ve Tan gibi yayınlarda çalıştı. 1946’da Sabahattin Ali, Rıfat Ilgaz ve Mim Uykusuz’la birlikte Markopaşa adlı mizah gazetesini çıkardı. Bu gazete ve devamı niteliğindeki yayınlar, onun siyasal mizah ve toplumsal taşlama alanındaki yazarlığını belirginleştirdi.

Aziz Nesin, öykü, roman, tiyatro, şiir, anı, masal, fıkra, deneme, gezi yazısı ve gazetecilik türlerinde çok sayıda eser verdi. İlk öyküsü Bir Salkım Üzüm 1941’de yayımlandı. 1940’lardan itibaren gülmece öyküleriyle tanındı. Mizahı yalnızca güldürme aracı olarak değil, toplumsal aksaklıkları, bürokratik çarpıklıkları, ikiyüzlülüğü, cehaleti, çıkarcılığı, yoksulluğu ve sıradan insanın gündelik sıkışmışlığını görünür kılan bir anlatı biçimi olarak kullandı.

Başlıca öykü ve mizah kitapları arasında Geriye Kalan, İt Kuyruğu, Yedek Parça, Fil Hamdi, Damda Deli Var, Koltuk, Kazan Töreni, Toros Canavarı, Deliler Boşandı, Mahallenin Kısmeti, Ölmüş Eşek, Hangi Parti Kazanacak, Havadan Sudan, Bay Düdük, Biz Adam Olmayız, Sosyalizm Geliyor Savulun, Yeşil Renkli Namus Gazı, Vatan Sağolsun ve Büyük Grev yer alır.

Roman türündeki eserleri arasında Gol Kralı, Zübük, Şimdiki Çocuklar Harika, Tatlı Betüş, Surnâme, Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz ve Tek Yol öne çıkar. Zübük, siyasal çıkarcılık, halkın aldatılması ve iktidar hırsı üzerine kurulmuş keskin bir taşlama romanıdır. Şimdiki Çocuklar Harika, çocukların dünyasından yetişkinlerin eğitim, aile ve toplum anlayışına bakan mektup biçimli bir romandır. Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz ise bürokrasi, kimlik, yurttaşlık ve devlet karşısında bireyin varlık-yokluk hâlini mizah yoluyla ele alan başlıca eserlerindendir.

Tiyatro alanında Biraz Gelir misiniz, Toros Canavarı, Düdükçülerle Fırçacıların Savaşı, Çiçu, Tut Elimden Rovni, Hadi Öldürsene Canikom ve Beş Kısa Oyun gibi eserler verdi. Çiçu ile Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü’nü aldı. Üç Karagöz Oyunu, geleneksel Türk tiyatrosunun olanaklarından yararlanan eserleri arasında yer alır.

Anı ve otobiyografik anlatı alanında Böyle Gelmiş Böyle Gitmez, Bir Sürgünün Hatıraları, Poliste, Yokuşun Başı, Benim Delilerim, Ben de Çocuktum ve Rüyalarım Ziyan Olmasın gibi kitaplar yayımladı. Masal ve çocuk edebiyatı alanında Memleketin Birinde, Hoptirinam, Uyusana Tosunum ve Aziz Dededen Masallar gibi eserleriyle farklı yaş gruplarına seslendi. Şiirlerini Sondan Başa, Sevgiye On Ölüme Beş Kala, Kendini Yakalamak, Hoşçakalın ve Sivas Acısı gibi kitaplarda topladı.

1972’de kimsesiz ve yoksul çocukların eğitimini desteklemek amacıyla Nesin Vakfı’nı kurdu. Kitap gelirlerinin önemli bölümünü bu vakfa bıraktı. Türkiye Yazarlar Sendikası’nda başkanlık yaptı ve uzun yıllar edebiyat, düşünce, ifade özgürlüğü ve toplumsal sorumluluk alanlarında kamusal bir figür olarak yer aldı.

Aziz Nesin; Altın Palmiye, Altın Kirpi, Krokodil Uluslararası Mizah Hikâyeleri Yarışması Birincilik Ödülü, Asya-Afrika Yazarlar Birliği Lotus Ödülü, Hitar Petar Ödülü, Madaralı Roman Ödülü, Tolstoy Altın Madalyası, Viyana Tiyatro Ödülü, Carl-von-Ossietzky Madalyası ve Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü gibi ulusal ve uluslararası ödüllere değer görüldü.

Aziz Nesin’in yazarlığında güçlü gözlem, sade dil, halk anlatılarına yakınlık, toplumsal eleştiri, bürokrasi hicvi, siyasal taşlama, gündelik hayat mizahı ve insan zaaflarını tipleştirme becerisi belirgindir. Modern Türk mizahının en üretken ve etkili adlarından biri olarak eserleri çok sayıda dile çevrildi. 6 Temmuz 1995’te öldü.

#TürkYazar #Mizah #Öykü #Roman #Tiyatro #Şiir #Anı #Gazetecilik #Zübük #ŞimdikiÇocuklarHarika #YaşarNeYaşarNeYaşamaz #NesinVakfı