Âsaf Hâlet Çelebi, asıl adıyla Mehmet Ali Âsaf, 27 Aralık 1907’de İstanbul’un Cihangir semtinde doğdu. Babası Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi müdürlerinden Mehmed Said Hâlet Bey’dir. Kültürlü ve sanat zevki gelişmiş bir aile çevresinde yetişti. Küçük yaşlardan itibaren özel hocalardan ders aldı; Fransızca, Farsça, divan edebiyatı, tasavvuf, mûsiki ve nota bilgisiyle erken dönemde tanıştı.

Öğrenimini Galatasaray Sultanisi’nde sürdürdü. Bir süre Fransa’ya gitti; dönüşünde kısa süre Sanâyi-i Nefîse Mektebi’ne devam etti. Daha sonra Adliye Meslek Mektebi’ni bitirdi. Üsküdar Asliye Ceza Mahkemesi’nde zabıt kâtibi olarak çalıştı; Osmanlı Bankası ve Devlet Denizyolları İdaresi’nde görev aldı. Uzun süre İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü Kitaplığı’nda kütüphane memuru olarak çalıştı.

Gençlik yıllarında divan şiiri etkisiyle gazel ve rubailer yazdı. Fakat zamanla klasik şiir kalıplarını sürdürmekle yeni bir şiir kurulamayacağını düşünerek bu çizgiden uzaklaştı. 1930’ların sonlarından itibaren serbest nazımla yazdığı şiirlerle kendine özgü şiir kişiliğini ortaya koydu.

Âsaf Hâlet Çelebi’nin şiirleri, 1940’lı yılların Türk şiirinde alışılmış çizgilerin dışında bir yerde durur. Şiirlerinde İslam tasavvufu, Mevlevîlik, divan şiiri estetiği, Hint mistisizmi, Budizm, eski Mısır ve Asur kültürleri, masallar, İstanbul hatıraları, çocukluk imgeleri ve Doğu-Batı kültürlerinden gelen motifler birlikte yer alır.

İlk şiir kitabı He, 1942’de yayımlandı. Bunu Lâmelif ve Om Mani Padme Hum izledi. Om Mani Padme Hum, önceki kitaplarından bazı şiirleri de içine alan, onun mistik ve sezgisel şiir dünyasını belirginleştiren temel kitaplarından biridir. Cüneyd, He, İbrâhîm, Mısr-ı Kadîm, Nûrusiyah, Ayna, Semâ-ı Mevlâna, Nirvana ve Sidharta gibi şiirlerinde tasavvuf, Doğu dinleri, mitolojik çağrışımlar ve insanlık tarihine ait imgeler yoğun biçimde görülür.

Şiir dışında araştırma, inceleme, çeviri ve antoloji alanlarında da eser verdi. Mevlâna’nın Rubaileri, Mevlâna Hayatı-Şahsiyeti, Molla Câmî, Eşrefoğlu Divanı, Pali Metinlerine Göre: Gotama Buddha, Divan Şiirinde İstanbul, Naima, Ömer Hayyam: Hayatı-Sanatı-Eseri ve Mevlânâ ve Mevlevilik başlıca şiir dışı eserleri arasındadır. Bu çalışmalar, onun yalnızca şair değil; divan edebiyatı, tasavvuf, Fars edebiyatı, Mevlevîlik ve Doğu mistisizmi üzerine çalışan bir araştırmacı-yazar olduğunu da gösterir.

Âsaf Hâlet Çelebi, 15 Ekim 1958’de İstanbul’da hayatını kaybetti. Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde Doğu mistisizmini, tasavvufu, eski medeniyet imgelerini ve modern şiir arayışını kendine özgü bir şiir dili içinde birleştiren bağımsız şairlerden biri olarak kabul edilir.

#edebiyat #okuma #yazar