Dünyanın bazı ülkeleri neden zenginleşirken bazıları yoksulluktan kurtulamaz? Benzer coğrafyalara, ortak kültürel geçmişlere ve aynı doğal kaynaklara sahip toplumlar nasıl bu kadar farklı gelişme yollarına girebilir? Başarıyı iklimle, toplumların karakteriyle ya da yöneticilerin bilgisizliğiyle açıklamak yeterli midir?

Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, **Ulusların Düşüşü**’nde ülkelerin kaderini belirleyen temel unsurun siyasal ve ekonomik kurumlar olduğunu savunuyor. Mülkiyet haklarının korunduğu, insanların eğitim ve çalışma imkânlarına erişebildiği, yeniliklerin desteklendiği ve siyasal kararların toplumun geniş kesimlerine açık olduğu kapsayıcı kurumlar, kalıcı refahın önünü açar. Gücü ve zenginliği küçük bir seçkin grubun elinde toplayan sömürücü kurumlar ise toplumun üretme, gelişme ve geleceğini değiştirme gücünü sınırlar.

Roma İmparatorluğu’ndan sömürgecilik dönemine, Kara Ölüm’den Sanayi Devrimi’ne, Kuzey ve Güney Amerika’dan Afrika ile Asya’ya uzanan çok sayıda tarihsel örnek, aynı sorunun izini sürer: Toplumlar hangi koşullarda kapsayıcı bir düzen kurabilir ve neden bazı ülkelerde ayrıcalıklı kesimler değişimin önüne geçer? Devrimler, savaşlar ve ekonomik krizler kimi zaman yeni bir başlangıç yaratırken kimi zaman eski sömürü düzeninin yalnızca başka aktörlerle devam etmesine yol açar.

Yazarlar, ekonomik büyümenin yalnızca doğru politikaların uygulanmasıyla sağlanamayacağını gösterirken teknolojik ilerlemenin de başlı başına yeterli olmadığını vurgular. Yenilikler eski ayrıcalıkları tehdit ettiğinde iktidardakiler değişimi engelleyebilir; kısa vadeli çıkarlarını toplumun uzun vadeli refahının önüne koyabilir. Böylece yoksulluk, kaynak eksikliğinin değil, kaynakların ve fırsatların kimlerin denetiminde olduğunun sonucu hâline gelir.

**Ulusların Düşüşü**, dünya tarihini ekonomik gelişme ile siyasal güç arasındaki ilişki üzerinden yeniden okumaya çağıran kapsamlı bir eserdir. Ülkelerin yükselişini ve gerileyişini değişmez bir kader olarak değil, insanların kurduğu ve dönüştürebileceği kurumların sonucu olarak ele alır. Çünkü bir toplumun geleceğini yalnızca sahip olduğu topraklar ve kaynaklar değil, gücü kimlerin kullandığı ve bu gücün kimlerin yararına işlediği belirler.